Een dikke verjaringstermijn geleden voer ik met kerstmis op zee.
Een drie eilanden schip.
De accommodatie in de midscheeps.
Die schepen werden vroeger gebouwd.
De bemanning bestond uit 48 autochtone blanke Nederlandse mannen.
Die krijg je vandaag de dag niet meer aangemonsterd.
Betrapte homo's kregen ontslag op staande voet.
"Ikke nie wete, ikke nie begrijpe", moest nog worden uitgevonden.
Het was in de tijd van gagestraf.
Zomaar tien dagen loon weg als je een uurtje te laat uit het bordeel
aan boord terug kwam.
Er kwamen revolutionaire veranderingen in de maatschappij.
Mannen moesten kinderjuffrouw worden.
Vrouwen werden zeeman.
Christel kwam eind augustus vol idealen aan boord.
Zo van de zeevaartschool en ineens stuurmansleerling.
Met haar negentien jaar op de ketelbinken en een lichtmatroos na de
jongste.
Een betwetertje met twee linker handen en kleine oortjes.
Ze zag er wel mooi uit.
Goudblond sluik haar, zo slank als een den en een vriendelijke
glimlach.
In de kerstnacht heeft ze zelfmoord gepleegd, ze is vermoord of ze is
terechtgesteld.
De hele bemanning heeft zijn mond gehouden.
De volledige waarheid is alleen bij de daders bekend.
Christel had beter nooit aan boord kunnen komen.
Ze deed alles verkeerd.
Ze mocht er bij zijn als de kapitein en de stuurlieden om twaalf uur
's-middags met een oorlam bij elkaar zaten.
De gebeurtenissen van de dag werden doorgenomen.
De gemeenschappelijke belangen werden besproken.
Ze vertelde door wat de kapitein en zijn stuurlieden met elkaar
bespraken.
Vanzelfsprekend hoorde ze er daarna niet meer bij.
Bij de tweede stuurman moest ze de hondewacht meelopen.
Die verbande haar naar het schavotje om van haar geleuter verschoond
te blijven.
De domme gans ging het ook nog aanleggen met een machinist.
Een droomster, die dacht de wereld te kunnen verbeteren.
Haar droom werd een nachtmerrie voor de anderen.
Op alles leverde ze commentaar.
Een schip is geen sociale werkplaats.
Omdat zij nergens gehoor kreeg heeft ze samen met die machinist de
hoge wingtank waarin de hasj verborgen zat met water gevuld.
Moedwillig de handel waardeloos gemaakt.
We voeren in een langlopend timecharter tussen De Verenigde Staten en
Brazilië.
Van Baltimore brachten we graan naar Rio de Janeiro.
Van Rio vervoerden we ijzererts naar Newport News, een halve dag varen
van Baltimore.
In Rio kwam de hasj aan boord en in Baltimore werd de hasj weggehaald.
We waren lang uit Nederland weg.
Reparaties werden in de havens verricht.
Altijd werd een container door het reparatiebedrijf op het dek gezet
boven het mangat van de wingtank waarin de smokkelwaar was verborgen.
Zelf hoefden wij niets te doen.
Alleen de gelegenheid verschaffen en op zee de zorg tegen zweet en
broei.
De kapitein, zijn vier stuurlieden, de hoofdmachinist en de bootsman
zaten in het complot.
De toevoerleiding naar de wingtank hadden we voor alle zekerheid op
twee plaatsen met een blinde flens afgedicht.
De peilkoker van de tank was van onderen dicht gesoldeerd en met water
gevuld zodat het leek alsof de tank vol was.
Een aftakking van de persluchtleiding zorgde voor de ventilatie.
Boven het mangat aan dek werd een klamp stuwhout gesjord.
De winst was zeker.
Elke twee maanden verdeelden we met ons zevenen een half miljoen
dollars.
Zo in de knip.
Dat liep al anderhalf jaar voordat Christel aan boord kwam.
Het was op de middag van 24 december.
We voeren ongeveer op de evenaar van Rio naar Newport News.
De stuurman van de wacht zag water komen uit de ontluchtingspijp van
onze wingtank.
Dat was paniek.
Bij controle bleek de wingtank vol zeewater.
In de doldrums waait het nooit.
Een vlakke zee.
Bijna windstil.
In de donkere nacht zonder maan stampte en slingerde het schip op de
lange deining.
Je kon het ruisen van de zee langs de scheepswand horen.
Om half zes tijdens het gloren bij het sterren schieten heb ik het
ontdekt.
Christel hing aan het hoge bordes van de achtermast.
Met een paalsteek was een oog aan het eind van een gei gemaakt.
Hierdoor was de lijn gestoken en vervolgens om haar hals geslagen en
aangehaald. Het touw was tussen de scepters van het bordes gespannen
en op de kop van een winch gewonden.
Het zag er naar uit dat ze omhoog gehieuwd was.
Ze bungelde vijf meter onder het platform.
Ze slingerde heen en weer op de deining.
Af en toe sloeg ze tegen de mast en tolde om haar as.
Eerder had ik dat geluid wel gehoord.
Ik meende dat er wat los zat.
Bij daglicht moest het gesjord worden.
Bij elke boink verbeeldde ik me dat dit het luiden van een kerkklok
was zoals dat in de kerstnacht aan land is te horen.
Als ze tegen de mast sloeg was het een grote klok.
Als ze alleen maar met de koperen knopen van haar uniformjasje langs
de mast schampte was het een kleine klok.
Haar vriend, de machinist, was die nacht verdwenen.
Zijn schoenen stonden bij de verschansing aan stuurboord naast luik
vier.
Op het potdeksel stond zijn naam.
Dat gebruik is van de Chinezen overgenomen.
Zodra duidelijk werd dat de vijfde machinist was verdwenen hebben we
het schip gekeerd.
Vier uur op tegengestelde koers gevaren.
Alle hens aan dek om uit te kijken.
Niets gezien en weer oude koers gaan varen.
Christel hebben we laten zakken.
We hadden een dode.
Ze was al koud, maar nog niet stijf.
De politie bellen op de oceaan is niet mogelijk.
We moesten het zelf oplossen.
We hebben scheepsraad gehouden.
De scheepsraad bestaat uit de kapitein en zijn stuurlieden.
De hoofdmachinist en de bootsman mochten mee aanzitten.
We besloten een reconstructie te houden.
Dat hield in dat we Christel laat in de middag op eerste kerstdag
opnieuw hebben gehangen.
We hebben haar voorzichtig van het bordes laten zakken.
We waren bang dat haar hoofd van haar romp gescheiden zou worden als
we naar beneden springen zouden nadoen.
Een serie foto's hebben we gemaakt.
Unaniem kwamen we in de scheepsraad hierna op basis van de
reconstructie tot de conclusie dat het zelfmoord was.
De vermissing van de machinist moest gezien de omstandigheden gelijk
gesteld worden met zijn dood.
Ook de dood van de machinist werd tot zelfmoord verklaard.
Romeo en Julia.
Een liefdesdrama.
De hoofdmachinist en de bootsman tekenden voor akkoord.
Er was geen misdrijf gepleegd.
Het register van strafbare feiten bleef dicht.
Onverwijlde kennisgeving aan de Officier van Justitie kwam niet eens
ter sprake.
Op tweede kerstdag hebben we Christel een zeemansgraf gegeven.
We deden dat voordat het rederijkantoor in Rotterdam open ging en we
andere instructies konden krijgen.
Een glijbaan werd gemaakt.
Om haar middel werd een hijsblok gebonden.
Aan haar benen zware shackles gesnoerd.
We naaiden haar met zeilgaren in de Nederlandse vlag.
De machine werd gestopt.
De vlag hing al sinds daglicht halfstok.
De kapitein geflankeerd door zijn stuurlieden, allen in uniform en pet
op, aan de ene zijde.
De rest van de bemanning stond aan de andere zijde van het lichaam van
Christel.
De kapitein hield een toespraak met tranen in zijn stem.
Twee argelozen werden aangewezen om haar te identificeren.
Weg was ze.
Sommigen huilden.
Je zag ook door haat en woede verwrongen gezichten.
De spanning was om te snijden.
Het verstand was uitgeschakeld.
Er waren slechts emoties.
Berusting en opstand streden om voorrang.
Er dreigde muiterij.
Één kreet van vervloeking en ons zou hetzelfde lot als Christel zijn
beschoren.
Hier loonde het zich dat wij hun nimmer een druppel drank toestonden
tijdens de zeereis.
De gevoelige toespraak van de kapitein was een voltreffer.
Het enige vuurwapen aan boord was speciaal uit de brandkast gehaald.
De kapitein droeg het duidelijk zichtbaar boven zijn galakledij.
Mogelijk was dat onze redding.
Drie keer loeide de misthoorn.
Een hartverscheurend afscheid.
De zware sonore trilling ging door merg en been.
De vlag werd in top gehesen.
De machine werd weer aangezet.
Koers en vaart hervonden.
De gezellen dropen mokkend af.
De rederij heeft in Newport News de hele bemanning afgelost.
Tijdens het meren kwam de nieuwe ploeg al aangereden.
Met dezelfde bus zijn wij meteen naar het vliegveld gebracht.
Voordat de autoriteiten in Amerika vragen konden stellen zaten we al
in het chartervliegtuig op weg naar Nederland.
In Rotterdam vond de waterschout de verslagen in het journaal.
Hij ondernam geen actie.
De scheepsverklaring die de kapitein later bij de notaris aflegde werd
door de overige autoriteiten genoegzaam geacht.
Elk jaar met kerstmis spookt Christel door mijn hoofd.
Zeker dit jaar nu mijn dochter even oud is als Christel toen.
Ik ben alleen thuis want mijn dochter moet werken deze kerstnacht.
Om half drie is ze klaar in het casino.
Ik zit in de kamer waar haar vleugel staat.
Brandende kaarsen in de zevenarmige kandelaar spiegelen op het
dekblad.
Ik open het raam van ons grote huis uitkijkend op de singel.
We wonen op nog geen kilometer afstand van de kathedraal.
Ik hoor de kerstklokken.
Er wordt opgeroepen voor de nachtmis.
Het is alsof ik Christel weer tegen de grote mast hoor slaan.
Het laat me nooit meer los.
Het is koud en het begint te sneeuwen in de heilige nacht.
De wereld wordt stil, mooi en wit.
De schitterde feestverlichting flonkert in de tuinen en langs de
takken van de bomen.
Ik besluit lopend mijn dochter te gaan halen.
De vers gevallen sneeuw knispert onder mijn voeten.
Voor het eerst sinds ik ben overvallen loop ik weer ongewapend door
nachtelijk Rotterdam.
Wegens kerstnacht deze ene keer als vroeger zonder schietklaar pistool
onder mijn linker schouder.
Vrede op aarde.
In de mensen een welbehagen.
Amen.
Kan enige persoon vir my vertel waar ek 'n Afrikaanse woordelys
van rekenaar terme op die Internet kan kry. Skryf asseblief aan my
by dm...@vaal.lia.net.
1 Oom Kalie is die gasarties
in elke joint van Cannes tot Nice:
hy slaan sy vrou met die handsambok -
en soek jy slae, kry jy dit ok.
2 Oom Kalie doen sy naam gestand
in elke disko in die land:
hy suip en strip tot hy onthul
'n vyfster-bloukop-Boerelul.
Allersiele, 1997. Heropgeneem in Die dye trek die dye aan)
---------------
[Ongetiteld]
Peter Blum
O Boegoeberg se dam
is 'n doodlekker dam:
dis daar waar die meide
hul okselhare kam.
Ek vlieg daar soos 'n wolbal rond
my pere is van staal:
ek het my angel skerpgemaak
om jou heuning uit te haal.
(Twee ongetitelde verse uit My hart sing sewe moppies, 1996)
R.K. Belcher
Die skip lê vasgehaak
hy lyk soos 'n perd se kaak
bokkie vannag gaan ek by jou
my ankertou laat kraak
*
Die blink skaar van die ploeg
die dol van laat tot vroeg
van al die insteek in 'n voor
is al my ysters moeg
---------------------------------
Uit-oor-l�
Ellen Botha
Sy skrywe haar sprokie met smaak;
die prins laat haar paddatjie kwaak:
Haar toeteltjies tuit,
Haar magie sit uit
En Griet dog hy steek net die draak!
(Tevore ongepubliseer) (sinspeel op die roman Griet skryf 'n sprokie deur
Marita van der Vyver)
-------------------------------------
Die bok het my gestoot
(volkskwatryn)
Die misbank op die see,
die misbank op die see.
Toe vry ek mos my bokkie
dat sy: Eina gotta! skree.
(Pieter W Grobbelaar: Die rooi lappieskombers: Volkskwatryne, 1997)
uit die verlate skag van die huis
het hy na haar kamer gekom
en met die oopgaan van die deur
het alles, verblindend soos 'n perskeboom, begin blom
hy was alleen in die spieël van die maan
die v van sy bors
die soepel sekel van heupe en
skraal dye
het skugter voor haar bed kom staan:
- onder die gesplete wit pajama kon sy sien
hoe spits wag
die sagte skulp van sy geslag -
hy was so jonk en mooi in sy blonde krag
sy hande reeds volwasse van teerheid
sy oë bloeiselsag
en bokant die huis, in die koerslose nag
het die sterre begin draai
asof hulle van haar geboorte af
op hierdie teken wag
toe hy soos 'n kalfie teen haar kom lê
die lakens onder sy ken gevou
wou sy hom nog 'n storie vertel
soos sy ma in sy kleintyd vir hom nagsê
maar die ruite het verbleek
sodat hulle woordeloos na mekaar moes draai:
sy, omdat sy al wat sy het vir hom wou gee
al sou hy deur vlegseljare breek
om van 'n pophuis, met gordyntjies
wat deur die vensters waai,
'n grootmenshuis te maak
wat gemeubileer met vrede,
daglank in sy sonlig week
hy omdat hy haar wou besit
nie soos 'n viking met bloed en
lawaai
maar stadig soos 'n blom
vanself sy kelk na die son toe draai
onder die loom trosse van sy lag
was sy syne gewees
en het hy met ladings ingeskuif
vir altyd tussen haar en die
maagdelike bron van haar krag.
skryf vir my 'n geel gedig liefste
want my lessenaar is bibberend koud
leeg van baie min woorde oor baie dae
en dis herfserig in al die strate o skryf
liefste van lemoene in ons onkruidtuin
eiergeel en dragtig aan drie klein boompies
vergeet nie die flakkerende dam geel
van die populierbos by nieu-bethesda nie
die oranje lampies van ons dadelboom
die pomelo's en suurlemoentjies
gesond gesoen met reën
en vertel my dan weer
dat jy my liefhet
glansend solied soos 'n geelhoutkas
vertel my weer as die lug geelkoper kleur
en jou sagte oë die lig weerkaats
vertel van alles voordat al die goue geel
droogwit blare strooi oor die kop
Op pad sing Kurt Kobain oor die draadloos in my kar: Nee, ek
het nie 'n geweer nie.
Die kerk is te klein vir almal. Net die bruid, haar nuwe man en
die naaste familie pas in die kapelletjie. Die res staan buite in
die reën soos huilerige bywoners wat totsiens kom betoon aan
die landheer se laaste dogter.
skielik wil ek huistoe gaan.
daar's wit duiwe wat op 'n torinkie langs die kerk sit. een styg
op en die hemel wat 'n oomblik tevore nog grou toegevou was
kraak en die son blink vir 'n oomblik in 'n waterpoel.
Als is dood en vernuwing. Siklusse. elkeen probeer 'n nuwe
storie skep maar wat is nuut? Kennis is twee-dimensioneel:
dit strek terug in die verlede maar min mense klim die tou
wat uit die hemel hang.
Buite die kerk, na die tyd, herken sy my nie. Ek stel myself
voor. Ek is Andries, tannie. Sy lyk nes Ouma, toe sy nog in
die bo-dorp van Kemptonpark gebly het. Waar ons moes
stilbly as die Boeings Sondae-oggende hul sterte oor die dak
die lug ingetrek het. Dertig jaar gelede. In die woonstel met
die rooi stoep en die kwaai ou vrou in nommer twaalf wat
vingerwys want ek het met my fiets oor die grasperk gery.
Dis makliker vir ons om te huil oor die verlede as die toekoms.
Jesus het gehuil oor die toekoms. Dis 'n kruis om die toekoms
te kan sien.
Oom Niek is bedruk, sê my tannie. Hoe gaan dit met jou Pa?
Goed dankie, Tannie.
Ons word nou oud, sê oom Niek. Hy't dit by Ouma se begrafnis
ses jaar gelede ook gesê. Daar was 'n dogtertjie in 'n wit rokkie
wat tussen die grafstene gespeel het tot haar pa haar geroep het,
kom staan hier by ons.
Na die toesprake, die sjampanje en die voorgereg gaan sit ek op my
hurke by my tannie-hulle se tafel en skryf my telefoonnommer
agterop my business card. Pa is siek, sê ek, ek wil nie kontak
verloor nie.
Jolanda en haar nuwe man vlieg vanaand Praag toe. Dis lente in
Praag.
Supertaal
Blog
Soek
Hulp
Lede
Registreer
Teken aan
Tuis
RSS
