Ek het vandag 'n baie diepsinnige boek deur Richard Webster gelees,
getiteld A BRIEF HISTORY OF BLASPHEMY (Orwell, 1990). Die boek plaas die
Salman Rushdie-storie in 'n historiese perspektief, en bespreek veral die
geskiedenis van lasterlike aanvalle op die Jodendom en Islam deur die
Christendom in Europa. Die sentrale tesis beskuldig die intellektuele
ondersteuning vir Rushdie van huigelary, en van 'n kulturele en wel
godsdienstige protestantisme wat die opperste gebrek aan toleransie en
sensitiwiteit toon. Webster dui aan hoe die begrip van gewetensvryheid 'n
protestantse begrip is wat eers diep in protestantse dogma gewortel was -
die idee van die "innerlike Bybel en Christus" teenoor die uiterlike - en
later deur die humanisme as sekul^ere begrip geslyp is om die grondslag
vir die moderne begrip van gewetensvryheid te vorm.
Die boek bevat menige interessante idees, bv die lelike verband tussen 'n
groot gedeelte van die intellektuele steun vir die Rushdie-boek en die
tradisionele lasterlike anti-semitiese en anti-islamitiese beelde van die
Europese geskiedenis. Maar wat my die hardste laat dink het, was die
volgende gedeeltes (Reinier moet ook maar kyk):
"In this battle what the most extreme liberals are really advocating,
whether by intention or by default, is not, after all, any principle of
freedom or tolerance. What they are defending ultimately is the right -
or the duty - which has always been most sacred to our intolerantly
monotheistic religious culture. It is the right to proclaim the
superiority of their own revelation, and to abuse the gods who are
worshipped by other, supposedly inferior cultures. (59)"
"...[L]iberal intellectuals have gone on applying to the "bible within" of
the individual conscience, and to the redaction of that bible in the form
of the modern novel, exactly the same habit of mind as our Puritan
forebears applied to the Bible. Surrendering their own moral conscience
to an abstract faith in freedom, they have defended the textual integrity
of all novels with the same kind of blind zeal which Puritans once brought
to their defence of the scriptures. The proposition that certain portions
of a novel are blasphemous and should be retracted enrages these liberals
just as much as a proposal to delete certain portions of the gospels
would have enraged seventeenth century Puritans, or a request for a ban
on certain parts of the Koran would enrage the true followers of Islam." (60)
Mens mag natuurlik antwoord dat die liberaliste waarna hy verwys geen
sensuur van enige boeke, heilig of andersins, wil sien nie. Maar, soos
Webster tereg opmerk, verban van dieselfde liberaliste rassistiese
haatspraak, laster en obsene werke wat nie "letterkundige meriete" het
nie, en is die taboe van godslastering teen die Christendom
redelik sterk internaliseer, sodat erg lasterlike werke groot protes
uitlok, en meeste kunstenaars streng selfsensuur toepas.
Aan diegene wat dan, soos Reinier en ek, nog wil klou aan absolute
gewetensvryheid, wys Webster hoe sterk protestants-kultureel, en ook
"fundamentalisties", so 'n houding kan wees, veral as dit met 'n volslae
weiering om die gevolge te dra saamhang.
Daar is heelwat wat mens teen al sy idees as argumente kan opper. Maar,
meer as enige van die feministiese werke wat ek gelees het, het Webster
my met 'n kragtige illustrasie van die harde werklikheid van die pyn en
wreedheid van godslastering, en haatspraak, gekonfronteer.
Om 'n onderskeid te maak tussen 'n belediging en die uiting van 'n
onpopul^ere opinie, en dit as daar meniges is wat enige teenkanting as 'n
belediging beskou, is amper onmoontlik, veral in die gebied van die
godsdiens. Om die gereg die onderskeid te laat maak, is baie gevaarlik.
Maar dat die meeste mense op ons aardbol diep en innig seergemaak word deur
wat mense soos ek en Reinier sal beskou as die uitoefening van iemand se
reg op vryheid van spraak, kan mens nie ontken nie. En vir die moderne
staat om politieke uitinge as "groepslaster" te kan beskou, of as
onaanvaarbare "geweldopstoking" of "haat", en dan aanvalle op dit wat vir
mense allerheilig is as vryheid van spraak te aanvaar, is die opperste
huigelary. Hierdie dinge laat mens lank nadink.
Voorlopig staat er al informatie over de organisatie zelf, er komt echter
meer.
P.S. de vzw 'Vrienden van Zuid-Afrika' is een Vlaamse (Noordelijk deel
van Belgie(Europa)) organisatie die een grotere band tussen Vlamingen en
Afrikaners tracht te maken.
>> Jammer, Leendert, maar my Nederlandse beterweterigheid kry hier die
>> oorhand :-) Ek het gedink dit was een van Tas se mede-opruiers teen
>> die goewerneur wat hierdie beroemde woorde kwytgeraak het. Sy naam
>> ontgaan my op die oomblik.
>>
> Hendrik Bibault?
Ditsem. Dankie, Dirk
--
Reinier de Vos Internet: de...@aqua.ccwr.ac.za
Computing Centre for Water Research Tel: Int+27 331 260-5179
c/o University of Natal, P/Bag X01 Fax: Int+27 331 61896
Scottsville, South Africa, 3200 http://www.ccwr.ac.za/
My views are my own, and do not necessarily reflect the views of the CCWR
------------------------------------------------------------ -----------
Ons spaar die duiwel baie moeite
- C J Langenhoven
Hallo, mense. Ek wil nie te graag die waarvandaan en die waarheen
bespreek nie, maar wou tog die aandag vestig op 'n vrou wat baie [veel -
BB] oor hierdie sake weet: Edith Raidt, by wie ek die voorreg gehad het
om klasse te loop, en wat seker die mees bekwame en beslis die gretigste
Afrikaanse taalhistorikus (-historika?) is wat ek ken:
Kyk gerus na haar
HISTORIESE TAALKUNDE: STUDIES OOR DIE GESKIEDENIS VAN
AFRIKAANS, University of the Witwatersrand Press, 1994.
Ook:
EINFUEHRUNG IN GESCHICHTE UND STRUKTUR DES AFRIKAANS,
Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 1983.
Interessantheidshalwe blyk daar meer vertaalde Afrikaanse letterkunde as
vertaalde Nederlandse letterkunde in die Bodleian biblioteek te wees. Die
Engelse was maar altyd lief vir 'n huts-kluts.
(Dit was nogal oorbluffend om Afrikaanse regsboeke in die Bodleian
regsbiblioteek te"e te kom - onvertaald. 'n Sisteemskokkie.)
> ...
> Wat jou taalopmerkings betref: Daars sommiges wat in jou trant meen
> Nederlands is 'n verkleinering van, en 'n belediging vir, Hoogduits.
> ... etc.
------------------------------------------------------------ ---------
Even iets recht zetten. Ik heb nimmer geschreven dat het
Afrikaans een belediging is voor het Algemeen Beschaafd Nederlands.
Ik schreef uitsluitend over jouw taalgebruik, dat ik in rijmvorm
een belediging acht voor het Afrikaans, en van daaruit o'o'k
voor het Nederlands. Het Afrikaans is immers een verzelfstandigd
Nederlands dialect. Het Nederlands echter, is zeker NIET in
diezelfde mate een verzelfstandigd Duits dialect.
Kom, kom. Het Nederlandse taalgebied heeft wel tot ver in
Duitsland gereikt (en ook in Frankrijk!, tot aan de Somme toe).
Wij noemen thans, dat wil zeggen al honderd jaar of langer als
ik het goed heb, het dialect dat in Haarlem wordt gesproken
Algemeen Beschaafd Nederlands.
Overigens, het Nedersaksisch, dat in Noordwest Duitsland nog
door zo'n tien miljoen mensen wordt gesproken, en veel op het
Nederlands lijkt, is onlangs nog door Duitsland als een offici-ele
taal erkend.
Ten dode opgeschreven taal
--------------------------
Zuid-Afrika heeft, meen ik, pas eind jaren veertig het Nederlands
als ambtstaal afgeschaft. Een onverstandige daad, omdat daarmee
vele banden met de moedertaal werden doorgesneden. Het culturele en
taalkundige isolement dat daardoor voor het Afrikaans ontstond, werd
nog eens versterkt door niet alleen de geologische afstand, maar ook
door de toen steeds groter worden politieke afstand. De zo gevormde
kloof is naar mijn mening niet meer te overbruggen.
Het Afrikaans is thans volgens mij een ten dode opgeschreven taal.
Het grammaticale en stilistische huts-kluts dat jij en ook wel
anderen aan deze mailing list soms durven prijsgeven, spreekt in deze
dan ook boekdelen, dacht ik zo. Ik bedoel maar, opbouwende kritiek
moet kunnen.
Maar, Frank, ga door, blijf schrijven, en stoor je daarbij vooral
niet aan mij. En jij hoeft er absoluut niet van wakker te liggen, dat
ik soms bij het lezen van Afrikaanse proza of po-ezie, spontaan heel
stil heel even ga schreien. Ook nu merk ik een vochtige waas voor
d'ogen, die niet makkelijk is weg te knipperen.
Bernhard Bezemer
P.S.
Zo ga dan zonder dralen
Op 't pad der rijm'lers voort
Jouw werk zal blijven pralen
Door niemand ooit verstoord!
"Zijt meester van de taal, gij zijt het van 't gemoed."
(Bilderdijk)
> GEBAKKEN-AARDAPPELEN-OPROER
> ---------------------------
> Het is natuurlijk zeer goed mogelijk Frank, dat er iemand
> in het oerwoud of soortgelijke woesternij jouw gerijmel
> op prijs stelt. Zelfs een vies oud wijf schijnt uiteindelijk
> aantrekkelijk te worden, als je als man er jaren niet een
> meer hebt gezien. Persoonlijk kan ik mij dat niet erg goed
> voorstellen, maar, dat kan, zegt men.
> Niettemin vind ik je kreupel-rijmelarij een belediging
> voor de taal in het algemeen, voor het Afrikaans in het
> bijzonder, en voor het Algemeen Beschaafd Nederlands, het
> ABN, in het bijzonder bijzonder.
Dankie Bernhard. Miskien sou nog 'n "Dorre Strande" 'n beter soort
antwoord gewees het (maar hierdie keer met 'n minder vrye
metrumspatroon). Ten minste bevat jou boodskap 'n goeie beeldende
vergelyking (hoewel sommiges dit redelik onsmaaklik mag vind). Die
enigste reaksies tot dusver op die rymelarye was uit die "oerwoud of
soortgelyke woesterny", behalwe vir diegene wat 'n rol in die rympies
gespeel het. Daars rymelary en rymelary, nes daar po"esie en verbastering
is, soos jy tereg in jou boodskap uitwys (hoewel Jacqueline en "Zakkeline"
na my beskeie mening omtrent gelyke kunsvermo"e in die kort versies wat
jy siteer uitstal). Daars "pornografiese" limerieke wat oulike limerieke is,
en dan is daar "pornografiese" limerieke wat simpel is. Elkeen het maar
sy mening. Maar ek meen wel ek het al genoeg van alle soorte gesien om
die verskil te ken. In elk geval maak dit glad nie saak nie, solank dit
pret is. Niemand kry seer nie. (Of hoe...?)
In die 17e en 18e eeue in Engeland is die koepletvorm so dikwels gebruik
dat daar omtrent soveel weergawes daarvan was as van die algemene
taalgebruik. Dryden en Pope was omtrent altyd goed (nie net slim nie), en
andere was minder goed, en andere weer altyd power. Maar partymaal kon
mens in 'n satire met 100 koeplette twee of drie vind wat die teiken
tref, en dan die ervaring die moeite werd maak. Soms was dit net wat
die inhoud betref, en soms weer die epigrammatiese effek van die vers. Dit
was byvoorbeeld my indruk van Thomas Hobbes se middelmatige
vers-outobiografie, wat ook in koeplette geskryf is. Ek weet glad nie of
dieselfde tradisie in Nederlands bestaan nie. Duits het sy eie soort
volksrymkoeplette, maar dit het min in gemeen met Dryden se politieke
satires. Die presiese soort volksrym wat mens in Max und Moritz en die
Struwwelpeter vind, en dan weer Raeuber Hotzenplotz, is uniek aan Duits,
sover ek weet. Ek ken nie die Nederlandse volksrym tradisie nie - behalwe
die Middelnederlandse goed soos Van de Vos Reinaerde, en so aan (en dis
seker ook nie "volksrym" nie).
Wat jou taalopmerkings betref: Daars sommiges wat in jou trant meen
Nederlands is 'n verkleinering van, en 'n belediging vir, Hoogduits. Nes jy
geregtig is om Nederlands te praat en jou soort Nederlands as ABN te
beskou, is ek geregtig om Afrikaans te praat en my soort Afrikaans as ABA
(wanneer die geleentheid dit wil hê :-)) te beskou. Ek dink, ten spyte van
my akademiese verengelsing, dat ek tog nog die verskil kan sien. Of jy
die verskil ken, weet ek nie. Ek het geen benul wat jou ervaring van
Afrikaans is nie.
Kom nou Bernhard, hou nou op met die gif. Jy dwing my elke keer om 'n
antwoord te verskaf, want jou boodskappe bevat altyd ietsie meer as
suiwer gif, waarop mens tog kan reageer. Jy wil tog nie sê jy voel so
diep in jou siel gekrenk dat jy nie anders kan nie. En die ander
"abonnees" sal mettertyd al ons boodskappe ignoreer, ingeval hulle alweer
deur gif moet ploeg. Daars 'n verskil tussen "goed gehumeurde" skertsery,
in kreupelrym, prosa, Arabies of pidgin-Swahili, en kleinlikheid. Daars
'n verskil tussen hewig stry en kleintjies kry. Die "Dorre Strande"
poging was 'n bewys van jou vermo"e om 'n spesifieke gees raak te sien,
en in dieselfde gees voort te gaan. Van jou ander bydraes was weer 'n
bewys van iets anders in jou. Ek kan sien jy het wel 'n humorsin, maar
soms is jy weer amper koddig important en sentensieus. Miskien is dit
eintlik 'n uiting van 'n goed vermomde dieper vlak van humor en ironie
wat jy heerlik geniet. As dit wel so is - knap gedaan. Jy't my beslis
geflous. As dit nie so is nie, dan krap daar iewers diep in jou iets baie
lelik of baie hartseer, en is dit moeilik om daarop te reageer as mens
jou nie beter ken nie. Ek wil jou nog gebruik vir verwysings na Reve se
boeke - ek het op die oomblik nie tyd vir ander leeswerk nie, maar sou
graag wou weet watter een van die twintig Reve-boeke wat jy ken jy sou
aanbeveel. (Ek het net De Avonden gelees, en geniet. Ek is nie 'n
ou vir homo-erotiese dinge nie, maar die anargiese denke wat in Reve
voorkom vind ek heerlik, en dan was daar iets aan De Avonden wat op 'n
ontstellende manier die verganklikheidswaansin wat ek dikwels voel netjies
vasgevat het.)
Drink maar daardie schnapsie, Bernhard. Miskien help dit.
Warmste lentedrukkies en soetsappige ouvrousoene,
Frank.
> Niettemin vind ik je kreupel-rijmelarij een belediging
> voor de taal in het algemeen, voor het Afrikaans in het
> bijzonder, en voor het Algemeen Beschaafd Nederlands, het
> ABN, in het bijzonder bijzonder.
Wat het ons hier? Nog Puriteinisme uit die land van versekulariseerde
Calvinisme? Nee wat, Bernhard. Talle van die artikels wat op hierdie
poslys verskyn is seer sekerlik 'n "belediging" vir die taal, of vir
ABA, of vir ABN. Afrikaans was per slot van sake 'n belediging vir
diegene aan die Kaap wat slegs Hoog-Hollands wou besig, dus is dit
seker nog steeds 'n belediging vir ABN, met die moontlike uitsondering
van die Stichting P C Hooft, wat toe darem vir Elizabeth Eybers 'n
toekenning vir haar rymelary gegee het :-)
--
Reinier de Vos Internet: de...@aqua.ccwr.ac.za
Computing Centre for Water Research Tel: Int+27 331 260-5179
c/o University of Natal, P/Bag X01 Fax: Int+27 331 61896
Scottsville, South Africa, 3200 http://www.ccwr.ac.za/
My views are my own, and do not necessarily reflect the views of the CCWR
------------------------------------------------------------ -----------
Ons spaar die duiwel baie moeite
- C J Langenhoven
Supertaal
Blog
Soek
Hulp
Lede
Registreer
Teken aan
Tuis
RSS
