On 2 Apr 1996, Bernhard Bezemer wrote:
> BELEDIGING VAN DE TAAL
> At 13:13 2-04-96 SAT, Frank wrote:
>> Wat jou taalopmerkings betref: Daars sommiges wat in jou trant meen
>> Nederlands is 'n verkleinering van, en 'n belediging vir, Hoogduits.
>> ... etc.
> Even iets recht zetten. Ik heb nimmer geschreven dat het
> Afrikaans een belediging is voor het Algemeen Beschaafd Nederlands.
> Ik schreef uitsluitend over jouw taalgebruik, dat ik in rijmvorm
> een belediging acht voor het Afrikaans, en van daaruit o'o'k
> voor het Nederlands. Het Afrikaans is immers een verzelfstandigd
> Nederlands dialect. Het Nederlands echter, is zeker NIET in
> diezelfde mate een verzelfstandigd Duits dialect.
Wat maakt dat nou uit ?! ALS het SA al een dialect is, dan impliceert dat
echt geen veto op het dichten en rijmen daarin. Dat is nou juist een
culturele uiting die zich niets aan zou moeten trekken van zogenaamde
taalpuristen zoals Bezemer.
> Ten dode opgeschreven taal
> Het Afrikaans is thans volgens mij een ten dode opgeschreven taal.
> Het grammaticale en stilistische huts-kluts dat jij en ook wel
> anderen aan deze mailing list soms durven prijsgeven, spreekt in deze
> dan ook boekdelen, dacht ik zo. Ik bedoel maar, opbouwende kritiek
> moet kunnen.
Wie ben JIJ om dat te beweren ? Het SA is mijns inziens een levende taal
welke voortdurend aan verandering onderhevig is (net als alle andere
levende talen). Die quasi-elitistische toon die Bezemer hier aanslaat
weerspiegelt waarschijnlijk zijn eigen tekortkomingen met betrekking tot
taalkundige culturele expressie.
Vriendelijke groet & Frank; zet door,
{^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^ ~^}
{ Stijn M. van Hensbergen }
{ University of Nijmegen }
{ The Netherlands }
{ E-mail: S.vanHe...@student.kun.nl }
{ http://huizen.dds.nl/~stijn_ }
^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~^~ ^~^
At 22:55 3-04-96 SAT, you wrote:
> Die boek plaas die
> Salman Rushdie-storie in 'n historiese perspektief.
Ik heb De Duivels Verzen in mijn boekenkast staan, en
ik vind het boek vervelend en slecht geschreven. En ik
ben de enige niet! Dank zij de bedreiging met de dood
is die man schatrijk en wereldberoemd geworden. Wie zou
anders ooit van Rushdie hebben gehoord? Slechts zeer
weinigen, denk ik.
Over Rushdie en geloof gesproken, ik was vanavond bij
een discussie-avond op de universiteit, waar werd
gedebatteerd over het onderwerp "Is atheisme houdbaar?"
Bijzonder boeiend. Opmerkelijk en toevallig was e'e'n van
de panelleden, de theoloog prof. dr. V. Bru"mmer, een Zuid-
Afrikaan, die echter wel hier en in Engeland al zo'n
dertig jaar woont.
Een stelling was: Theologie is als de veelkoppige
Hydra: 'Voor elke afgeslagen kop, dat wil zeggen voor
elke weerlegde theologische doctrine, komen er tien nieuwe
in de plaats'.
Na afloop had ik een korte, persoonlijke discussie met
prof. Bru"mmer. Hij zei me dat hij als gelovige 'geen
Christen is, omdat hij in God gelooft, maar dat hij in God
gelooft, omdat hij Christen is'.
Ik zei hem daarop dat ik daaruit dus kan concluderen dat
hij eerst Christen was geworden zonder in God te geloven!
Zijn antwoord was een puur stukje sofisme: "Mijn uitspraak
moet u niet temporaal opvatten (dus niet in de tijd), maar
als de uitkomst van een vorm van logica"! Met diezelfde
logica had hij tijdens het debat het onbewijsbare trachtte
te bewijzen: het bestaan van God.
Bernhard Bezemer
"Zijt meester van de taal, gij zijt het van 't gemoed."
(Bilderdijk)
Ek het vandag 'n baie diepsinnige boek deur Richard Webster gelees,
getiteld A BRIEF HISTORY OF BLASPHEMY (Orwell, 1990). Die boek plaas die
Salman Rushdie-storie in 'n historiese perspektief, en bespreek veral die
geskiedenis van lasterlike aanvalle op die Jodendom en Islam deur die
Christendom in Europa. Die sentrale tesis beskuldig die intellektuele
ondersteuning vir Rushdie van huigelary, en van 'n kulturele en wel
godsdienstige protestantisme wat die opperste gebrek aan toleransie en
sensitiwiteit toon. Webster dui aan hoe die begrip van gewetensvryheid 'n
protestantse begrip is wat eers diep in protestantse dogma gewortel was -
die idee van die "innerlike Bybel en Christus" teenoor die uiterlike - en
later deur die humanisme as sekul^ere begrip geslyp is om die grondslag
vir die moderne begrip van gewetensvryheid te vorm.
Die boek bevat menige interessante idees, bv die lelike verband tussen 'n
groot gedeelte van die intellektuele steun vir die Rushdie-boek en die
tradisionele lasterlike anti-semitiese en anti-islamitiese beelde van die
Europese geskiedenis. Maar wat my die hardste laat dink het, was die
volgende gedeeltes (Reinier moet ook maar kyk):
"In this battle what the most extreme liberals are really advocating,
whether by intention or by default, is not, after all, any principle of
freedom or tolerance. What they are defending ultimately is the right -
or the duty - which has always been most sacred to our intolerantly
monotheistic religious culture. It is the right to proclaim the
superiority of their own revelation, and to abuse the gods who are
worshipped by other, supposedly inferior cultures. (59)"
"...[L]iberal intellectuals have gone on applying to the "bible within" of
the individual conscience, and to the redaction of that bible in the form
of the modern novel, exactly the same habit of mind as our Puritan
forebears applied to the Bible. Surrendering their own moral conscience
to an abstract faith in freedom, they have defended the textual integrity
of all novels with the same kind of blind zeal which Puritans once brought
to their defence of the scriptures. The proposition that certain portions
of a novel are blasphemous and should be retracted enrages these liberals
just as much as a proposal to delete certain portions of the gospels
would have enraged seventeenth century Puritans, or a request for a ban
on certain parts of the Koran would enrage the true followers of Islam." (60)
Mens mag natuurlik antwoord dat die liberaliste waarna hy verwys geen
sensuur van enige boeke, heilig of andersins, wil sien nie. Maar, soos
Webster tereg opmerk, verban van dieselfde liberaliste rassistiese
haatspraak, laster en obsene werke wat nie "letterkundige meriete" het
nie, en is die taboe van godslastering teen die Christendom
redelik sterk internaliseer, sodat erg lasterlike werke groot protes
uitlok, en meeste kunstenaars streng selfsensuur toepas.
Aan diegene wat dan, soos Reinier en ek, nog wil klou aan absolute
gewetensvryheid, wys Webster hoe sterk protestants-kultureel, en ook
"fundamentalisties", so 'n houding kan wees, veral as dit met 'n volslae
weiering om die gevolge te dra saamhang.
Daar is heelwat wat mens teen al sy idees as argumente kan opper. Maar,
meer as enige van die feministiese werke wat ek gelees het, het Webster
my met 'n kragtige illustrasie van die harde werklikheid van die pyn en
wreedheid van godslastering, en haatspraak, gekonfronteer.
Om 'n onderskeid te maak tussen 'n belediging en die uiting van 'n
onpopul^ere opinie, en dit as daar meniges is wat enige teenkanting as 'n
belediging beskou, is amper onmoontlik, veral in die gebied van die
godsdiens. Om die gereg die onderskeid te laat maak, is baie gevaarlik.
Maar dat die meeste mense op ons aardbol diep en innig seergemaak word deur
wat mense soos ek en Reinier sal beskou as die uitoefening van iemand se
reg op vryheid van spraak, kan mens nie ontken nie. En vir die moderne
staat om politieke uitinge as "groepslaster" te kan beskou, of as
onaanvaarbare "geweldopstoking" of "haat", en dan aanvalle op dit wat vir
mense allerheilig is as vryheid van spraak te aanvaar, is die opperste
huigelary. Hierdie dinge laat mens lank nadink.
Voorlopig staat er al informatie over de organisatie zelf, er komt echter
meer.
P.S. de vzw 'Vrienden van Zuid-Afrika' is een Vlaamse (Noordelijk deel
van Belgie(Europa)) organisatie die een grotere band tussen Vlamingen en
Afrikaners tracht te maken.
>> Jammer, Leendert, maar my Nederlandse beterweterigheid kry hier die
>> oorhand :-) Ek het gedink dit was een van Tas se mede-opruiers teen
>> die goewerneur wat hierdie beroemde woorde kwytgeraak het. Sy naam
>> ontgaan my op die oomblik.
>>
> Hendrik Bibault?
Ditsem. Dankie, Dirk
--
Reinier de Vos Internet: de...@aqua.ccwr.ac.za
Computing Centre for Water Research Tel: Int+27 331 260-5179
c/o University of Natal, P/Bag X01 Fax: Int+27 331 61896
Scottsville, South Africa, 3200 http://www.ccwr.ac.za/
My views are my own, and do not necessarily reflect the views of the CCWR
------------------------------------------------------------ -----------
Ons spaar die duiwel baie moeite
- C J Langenhoven
Hallo, mense. Ek wil nie te graag die waarvandaan en die waarheen
bespreek nie, maar wou tog die aandag vestig op 'n vrou wat baie [veel -
BB] oor hierdie sake weet: Edith Raidt, by wie ek die voorreg gehad het
om klasse te loop, en wat seker die mees bekwame en beslis die gretigste
Afrikaanse taalhistorikus (-historika?) is wat ek ken:
Kyk gerus na haar
HISTORIESE TAALKUNDE: STUDIES OOR DIE GESKIEDENIS VAN
AFRIKAANS, University of the Witwatersrand Press, 1994.
Ook:
EINFUEHRUNG IN GESCHICHTE UND STRUKTUR DES AFRIKAANS,
Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 1983.
Interessantheidshalwe blyk daar meer vertaalde Afrikaanse letterkunde as
vertaalde Nederlandse letterkunde in die Bodleian biblioteek te wees. Die
Engelse was maar altyd lief vir 'n huts-kluts.
(Dit was nogal oorbluffend om Afrikaanse regsboeke in die Bodleian
regsbiblioteek te"e te kom - onvertaald. 'n Sisteemskokkie.)
> ...
> Wat jou taalopmerkings betref: Daars sommiges wat in jou trant meen
> Nederlands is 'n verkleinering van, en 'n belediging vir, Hoogduits.
> ... etc.
------------------------------------------------------------ ---------
Even iets recht zetten. Ik heb nimmer geschreven dat het
Afrikaans een belediging is voor het Algemeen Beschaafd Nederlands.
Ik schreef uitsluitend over jouw taalgebruik, dat ik in rijmvorm
een belediging acht voor het Afrikaans, en van daaruit o'o'k
voor het Nederlands. Het Afrikaans is immers een verzelfstandigd
Nederlands dialect. Het Nederlands echter, is zeker NIET in
diezelfde mate een verzelfstandigd Duits dialect.
Kom, kom. Het Nederlandse taalgebied heeft wel tot ver in
Duitsland gereikt (en ook in Frankrijk!, tot aan de Somme toe).
Wij noemen thans, dat wil zeggen al honderd jaar of langer als
ik het goed heb, het dialect dat in Haarlem wordt gesproken
Algemeen Beschaafd Nederlands.
Overigens, het Nedersaksisch, dat in Noordwest Duitsland nog
door zo'n tien miljoen mensen wordt gesproken, en veel op het
Nederlands lijkt, is onlangs nog door Duitsland als een offici-ele
taal erkend.
Ten dode opgeschreven taal
--------------------------
Zuid-Afrika heeft, meen ik, pas eind jaren veertig het Nederlands
als ambtstaal afgeschaft. Een onverstandige daad, omdat daarmee
vele banden met de moedertaal werden doorgesneden. Het culturele en
taalkundige isolement dat daardoor voor het Afrikaans ontstond, werd
nog eens versterkt door niet alleen de geologische afstand, maar ook
door de toen steeds groter worden politieke afstand. De zo gevormde
kloof is naar mijn mening niet meer te overbruggen.
Het Afrikaans is thans volgens mij een ten dode opgeschreven taal.
Het grammaticale en stilistische huts-kluts dat jij en ook wel
anderen aan deze mailing list soms durven prijsgeven, spreekt in deze
dan ook boekdelen, dacht ik zo. Ik bedoel maar, opbouwende kritiek
moet kunnen.
Maar, Frank, ga door, blijf schrijven, en stoor je daarbij vooral
niet aan mij. En jij hoeft er absoluut niet van wakker te liggen, dat
ik soms bij het lezen van Afrikaanse proza of po-ezie, spontaan heel
stil heel even ga schreien. Ook nu merk ik een vochtige waas voor
d'ogen, die niet makkelijk is weg te knipperen.
Bernhard Bezemer
P.S.
Zo ga dan zonder dralen
Op 't pad der rijm'lers voort
Jouw werk zal blijven pralen
Door niemand ooit verstoord!
"Zijt meester van de taal, gij zijt het van 't gemoed."
(Bilderdijk)
Supertaal
Blog
Soek
Hulp
Lede
Registreer
Teken aan
Tuis
RSS
