Pidgin- en Creoolse talen
-------------------------
Ik heb het nog eens nagekeken, maar pidgin- en Creoolse talen
ontstaan uitsluitend verbaal als contact-talen, zonder literaire
uitingen, zonder onderwijs en veelal zonder schrift. Ik citeer*:
"Pidgin-talen zijn contact-talen die niemands moedertaal zijn
en die zijn ontstaan in delen van de wereld waar contact bestaat
tussen volkeren (vaak Europeanen en inheemsen) die niet elkaars
taal spreken, maar die niettemin VERBAAL contact met elkaar
moeten hebben (handel, leger enz.).
De pidgin-talen onderscheiden zich van de lingua franca
(mengtaal van verschillende moedertalen) en van de Creoolse
talen (pidgin dat zich ontwikkelt tot moedertaal)."
Als dat laatste met het Afrikaans het geval is geweest, dan
is het duidelijk dat een volkstaal, zoals ik dat ook beweer,
op een vrij revolutionaire wijze tot offici-ele taal is gebom-
bardeerd. Naast de door mij geponerde taal-degeneratie (of
taal-vervlakking) waren er dus inderdaad ook andere invloeden
aanwezig. Wat niet wegneemt dat het Afrikaans in belangrijke mate
een - in oorspronkelijk vervlakte vorm - Nederlandse taal is
gebleven.
'n Vriendin van my het die boek - ek dink sy het dit onlangs gekoop. Net oor
die verbanning van boeke: baie boeke is nog verban omdat hulle status onder
die nuwe bedeling nog nie hersien is nie. Van daardie boeke is al
beskikbaar. Ek wonder of Marx se Das Kapital al ontban is? :-)
JE MAG HET VAN MIJ OOK TAAL-VERVLAKKING NOEMEN
----------------------------------------------
At 12:55 4-04-96 SAT, Eric Vriends wrote:
>
> ...
> Ook lijkt ongeletterdheid mij geen reden voor taaldegeneratie. Het
> enige effect van geletterdheid lijkt mij een vertraging van het
> proces van verandering dat in elke taal te vinden is. Ook het
> 17-eeuwse Nederland zal geen hoge geletterdheid gekend hebben.
> ... etc.
------------------------------------------------------------ ----------
Ik ben het roerend met je laatste reactie eens, dat het niet
te verdedigen is, dat het Nederlands over 200 jaar niet
verschilt van het huidige Afrikaans. Maar met bovenstaande
opmerkingen van je ben ik het beslist _niet_ eens.
Literaire rijkdom EN goed onderwijs hebben volgens mij een
enorme invloed op de ontwikkeling van een taal. Beide zijn
altijd, relatief gesproken, in Nederland aanwezig geweest en
zijn het nog. Ik heb hier het nieuwste standaardwerk liggen over
de geschiedenis van de Nederlandse Literatuur*, en ik zou zeggen,
zorg dat je het krijgt, want dan gaat er een nieuwe wereld voor
je open van bijna duizend pagina's bijna duizend jaar Nederlandse
literatuur.
Literaire rijkdom en goed onderwijs zijn volgens mij ook de
belangrijkste factoren die voorkomen dat belachelijke, ver
doorgevoerde spellings-vernieuwingen, die ons vooral uit
Vlaanderen bereiken, niet worden doorgevoerd, omdat er altijd
onmiddellijk door iedereen op wordt ingesprongen.
Overigens, juist nu hebben we een herziene spelling gekregen,
en die is zeer gematigd. Hoewel de logica ervan niet iedereen
duidelijk is. Voer voor taalkundigen dus.
Zoals ik al schreef, ben ik geen taaldeskundige. Maar is
taal-degeneratie volgens jou geen goed woord? Noem het dan
taal-vervlakking, dat woord bestaat wel. Beide komen op
hetzelfde neer volgens mij. Voorbeelden daarvan gaf ik reeds.
Met vriendelijke groeten,
Bernhard Bezemer
* M.A. Schenkeveld-Van der Dussen (hoofdredactie): Nederlandse
Literatuur, een geschiedenis. Groningen: Martinus Nijhoff
Uitgevers, 1993. ISBN 90-6890-393-4.
Op de flap staat onder meer: "Dit boek bevat hondervijftig
boeiende essays, elk met als uitgangspunt een datum die betekenis
heeft voor de literatuur, vanaf de Middeleeuwen (de elfde eeuw, B.)
tot heden".
GEEN EVOLUTIE, MAAR EEN TAALKUNDIGE REVOLUTIE, VOLGENS MIJ
-----------------------------------------------------------
At 10:27 4-04-96 SAT, you Dirk wrote:
> Ek vind in my Nederlandse woordeboek:
> oordeel
> oorsprong
> oorzaak
> wat duidelik kontraksies is van woorde wat oorspronklik met
> 'over' begin het.
------------------------------------------------------------ -
Daar geloof ik nu niets van, Helaas ben ik (nog) niet in
het bezit van het Nederlandse etymologische woordenboek, dat
nog niet zo heel lang geleden is verschenen, anders zou ik
het op kunnen zoeken. Het voorvoegsel 'oor' een samentrekking
van 'over'? De woorden 'overdeel', 'oversprong' en 'overzaak'
zeggen mij in ieder geval helemaal niets.
Overigens wil ik niets denigrerends zeggen over het
moderne Afrikaans. Dat is natuurlijk een volwaardige taal,
gelijkwaardig aan het Nederlands of welke taal dan ook.
Alleen denk ik dat de oorsprong van het Afrikaans taalkundig
geen evolutie maar een revolutie was.
Overdreven gesteld, 'van de ene dag op de andere dag' werd
de spreektaal tot offici-ele taal verheven. En die spreektaal,
dat valt naar mijn mening niet te ontkennen, was niet bepaald
letterkundig doorvoed, zoals dat bij veel talen wel het
geval is. De spreektaal EN de taal der letteren te zamen doen
in de taal het werk van de evolutie, de ontwikkeling in de tijd
dus.
Wij hebben hier in Nederland samen met Belgi-e (Vlaanderen)
een permanente spellingscommissie. En regelmatig lees je dat
een 'progressieve' taalkundige ruecksichtlos over wil stappen
naar 'schrijven zoals je de taal spreekt'. Volgens mij zou dat
een ramp zijn. Hier enkele voorbeelden uit de volksmond:
ik heb - kep;
heb je - hejje & hebbie;
ik weet het niet - kwenie;
wat zeg je? - wa zeggie?;
het kon niet anders - 't konnie anders;
ik vind niet dat hij gelijk heeft - ik vinnie dattie gelijk ep;
laten we gaan voetballen - lawe gaan foeballe.
Dit vind ik dus vormen van taal-degeneratie, die je niet zomaar
in de offici-ele spelling kunt opnemen. Zuid-Afrika, als staat in
wording EN in grote verdrukking verkerende, had naar mijn mening
indertijd echter niet veel meer dan de spreektaal en, zoals is
opgemerkt, de bijbel. (En volgens mij was dat de Statenbijbel).
> Soos ek reeds gemeld het, is die Stichting P C Hooft blykbaar heeltemal
> bereid om die P C Hooftprijs voor Letterkunde ook aan die skrywers
> van hierdie deur "verwaarlosing" totstandgekome taal toe te ken.
>
Ik vind dat prachtig. Het Afrikaans en het Nederlands dat elkaar
weer be-invloedt en voedt. Schitterend! Dat is bijna vijftig jaar
heel anders geweest, voor zover ik weet.
>>>> In Amerika
>>>> is daar groot gedoentes wat evolusie as leerstelling betref.
>>> Hmm... ten regte. Ek is geen creationist nie, maar ek het groot
>>> simpatie met wetgewing wat verbied dat evolusie (of enige ander
>>> wetenskaplike model, teorie of konstruk) as absolute waarheid aan
>>> enigeen opgedis word. Dit is op _wetenskaplike_ gronde onhoudbaar,
>>> ongeag enige filosofiese besware wat ek daarteen mag he^.
> Ek dink nie dat enigiets aan enigiemand opgedis behoort te word as die
> -absolute waarheid_ nie, maar dit is onteenseglik waar dat niks in die
> biologie sin maak buite die raamwerk van die evolusieteorie nie. Ek het
> heelwat mense al soos jy hoor sê: "Ek is geen kreasionis nie, maar.." en dan
> kom dit op die ou end uit dat hulle maar dieselfde probeer regkry as die
> kreasioniste in die VSA: dat hul "brand" van pseudowetenskap saam met
> aanvaarde wetenskaplike teorieë in die klaskamer aan die leerlinge opgedis
> word, asof dit respektabele teorieë sou wees wat geregtig is om
> langs hoofstroomwetenskappe te staan en asof kreasionisme in staat sou wees om
> op eie houtjie die ontstaan van die heelal en alles daarin te verklaar!
> Ek het simpatie met ouers wat evolusie verwerp en ongemaklik voel met begrippe
> soos bv. die ouderdom van die aarde en so aan, te meer so omdat sulke ouers
> waarskynlik heelwat betaal aan skoolgelde en moontlik voel dat hulle geregtig
> is op 'n inset in hul kinders se leerplanne, maar eweneens dink ek nie dat die
> inhoud en betekenis van wetenskapleerplanne afgewater moet word om sommige
> mense se vooroordele tegemoet te kom nie.
> Ek is nie seker of jy die aanbied van evolusie op skool wil verbied en of jy
> wil hê dat pseudowetenskap saam met evolusie gedoseer moet word nie, maar vir
> my is beide ewe verwerplik.
> Jy sê: "Dit is op _wetenskaplike_ gronde onhoudbaar..." Bedoel jy dat evolusie
> vir jou op wetenskaplike gronde onhoudbaar is?
> Leon Retief, Bellville
Gewoonlik sou ek nie hierdie boodskap weer 'n keer pos nie, maar ek dink tog
dat dit belangrik is om te weet dat Leendert ten gunste is van wetgewing wat
die vrye vloei van idees en informasie verhoed, en dat hy skynbaar nie bereid
is om te reageer op vrae daaromtrent nie.
OOK AFRIKANERS VREZEN VOOR DE TOEKOMST VAN HUN TAAL
---------------------------------------------------
At 09:09 4-04-96 SAT, Gerhard kindly wrote:
> Eerder as om Afrikaans as "ten dode toe opgeskryf" te
> beskou - op watter gronde, sal hy alleen weet - ... etc.
> ...
> BB, behalwe vir jou wysneusigheid lyk dit nie of jy
> veel van 'n idee het van die opset hier in SA nie.
> Gerhard.
-----------------------------------------------------------
Ik schreef al eerder over prof. Februarij en zijn lezing
over het Afrikaans op 7 mei a.s. Ik heb hier een paper
met wat voor-informatie over zijn lezing, en daarin staat,
lees maar na, dat er ook in Zuid-Afrika gevreesd wordt voor
de toekomst van de Afrikaanse taal.
"Zuid-Afrika had vroeger twee offici-ele talen, het
Afrikaans en het Engels. Het Afrikaans stamt uit het
Nederlands (!) en kreeg spijtig genoeg onder de Apartheid
het stempel van de taal van de onderdrukker. Wat niet
wegneemt dat ook een groot gedeelte van de gekleurde
bevolking de Afrikaanse taal spreekt.
Sinds 1994 zijn er elf offici-ele talen in Zuid-Afrika.
Voor het eerst kunnen zwarten ook hun talen terugvinden in
regerings-documenten. Leidt dit niet tot een Babylonische
spraakverwarring? __Afrikaans sprekende blanken en ook
sommige kleurlingen vrezen voor de toekomst van de
Afrikaanse taal.__(!)
En niet alle zwarten zijn zo gelukkig met de Engelse
taal. In feite is er een keuze tussen de taal van 'Sarie
arais' en de 'kliektaal' van Mandela. Discussies omtrent
de relatie van taal en identiteit zijn daarom van belang
voor een democratisch Zuid-Afrika."
> Nou speel jy met vuur! :-) Ek is geen taalkundige nie, maar volgens
> my beperkte kennis, word Afrikaans as 'n selfstandige taal erken, en
> nie 'n Nederlandse dialek nie. Dit is wel deel van die Dietse, oftewel
> Lae Germaanse taalgroep, wat Nederlands insluit.
Je moet natuurlijk wel goed lezen wat ik schrijf.
et verzelfstandigd dialect bedoel ik dat het dialect een
zelfstandige taal is geworden. Verder schreef ik dat het
huidige, beschaafde Nederlands het dialect is dat in
Haarlem wordt gesproken, en dat zo'n honderd jaar geleden
door de Neerlandici tot ABN werd uitverkoren.
Dat alles neemt niet weg dat het Afrikaans een
afsplitsing is, en dat het zijn oorsprong hier in de
Nederlanden, dat wil zeggen in Nederland en Vlaanderen
heeft. Het Nederlands is de moedertaal, het Afrikaans
de dochter.
Overigens, ik geeft het onmiddellijk toe, ik ben op het
gebied van taalvorming slechts een leek. Vandaar dat ik
over veertien dagen een serie van zes lezingen over taal
ga volgen, georganiseerd door het Studium Generale van de
Rijks-Universiteit Leiden.
Op dinsdag, 7 mei aanstaande is er de lezing:
"Tussen de 'Boeretaal' van Sarie Marais en de 'Kliektaal'
van Mandela; De talen van Zuid-Afrika", door prof. dr.
V. Februarij.
Ik ben benieuwd! Professor Februarij is te gast van het
Afrika Studiecentrum van de universiteit, en is afkomstig van
de Universiteit van Wes-Kaapland in Zuid-Afrika. Kent iemand
hem? Na afloop van een lezing is er altijd gelegenheid tot
het stellen van vragen. Wellicht heb jij een goede vraag?
Of wellicht zijn er anderen?
Wel wil ik nu al kwijt dat het volgens mij duidelijk is dat
het Afrikaans vooral is gevormd door on- en slecht geletterden.
ensen, boeren vooral, die niet of slecht konden schrijven. En
zoals dat gebeurt bij dat soort mensen, werd de taal
verwaarloosd. Er waren belangrijker dingen.
(Mede) klinkers en woorddelen werden weggelaten,
hulp-werkwoorden onjuist gebruikt, enzovoort, enzovoort.
Hetzelfde kan ik in Nederland constateren bij de de sociale
onderlaag van onze samenleving. Er is daar sprake van
taal-degeneratie.
Een paar voorbeelden in het Afrikaans: dalk (dadelijk?),
gegee (gegeven), oe (ogen), oor (over), bo (boven), soos
(zoals?), glo (geloven), het (zijn), etcetera.
> Je moet natuurlijk wel goed lezen wat ik schrijf.
> Met verzelfstandigd dialect bedoel ik dat het dialect een
> zelfstandige taal is geworden. Verder schreef ik dat het
> huidige, beschaafde Nederlands het dialect is dat in
> Haarlem wordt gesproken, en dat zo'n honderd jaar geleden
> door de Neerlandici tot ABN werd uitverkoren.
> Dat alles neemt niet weg dat het Afrikaans een
> afsplitsing is, en dat het zijn oorsprong hier in de
> Nederlanden, dat wil zeggen in Nederland en Vlaanderen
> heeft. Het Nederlands is de moedertaal, het Afrikaans
> de dochter.
Afrikaans se oorsprong lê onder andere in 17de eeuse Nederlandse
dialekte (hoofsaaklik uit die suidelike provinsies soos Holland en
Zeeland, vanweë Amsterdam se politieke en ekonomiese oorheersing),
asook invloede uit Maleis, Portugees, Engels en verskeie Afrika-tale.
Afrikaans is nie 'n "dogter" van moderne ABN nie, eerder 'n "suster".
ABN verskil bykans net soveel van 17de eeuse Hollandse dialekte (daar
was toe geen gestandardiseerde taal nie) as wat Afrikaans daarvan
verskil. Daar is waarskynlik 'n groter verskil tussen Afrikaans en
moderne Nederlands as, byvoorbeeld, tussen Noorweegs en Deens.
> Overigens, ik geeft het onmiddellijk toe, ik ben op het
> gebied van taalvorming slechts een leek. Vandaar dat ik
> over veertien dagen een serie van zes lezingen over taal
> ga volgen, georganiseerd door het Studium Generale van de
> Rijks-Universiteit Leiden.
> Op dinsdag, 7 mei aanstaande is er de lezing:
>
> "Tussen de 'Boeretaal' van Sarie Marais en de 'Kliektaal'
> van Mandela; De talen van Zuid-Afrika", door prof. dr.
> V. Februarij.
>
> Ik ben benieuwd! Professor Februarij is te gast van het
> Afrika Studiecentrum van de universiteit, en is afkomstig van
> de Universiteit van Wes-Kaapland in Zuid-Afrika. Kent iemand
> hem? Na afloop van een lezing is er altijd gelegenheid tot
> het stellen van vragen. Wellicht heb jij een goede vraag?
> Of wellicht zijn er anderen?
Februari het lank in Nederland gewoon. Hopelik is hy nie te veel
deur chauvinistiese Nederlanders beïnvloed nie.
> Wel wil ik nu al kwijt dat het volgens mij duidelijk is dat
> het Afrikaans vooral is gevormd door on- en slecht geletterden.
> Mensen, boeren vooral, die niet of slecht konden schrijven. En
> zoals dat gebeurt bij dat soort mensen, werd de taal
> verwaarloosd. Er waren belangrijker dingen.
> (Mede) klinkers en woorddelen werden weggelaten,
> hulp-werkwoorden onjuist gebruikt, enzovoort, enzovoort.
> Hetzelfde kan ik in Nederland constateren bij de de sociale
> onderlaag van onze samenleving. Er is daar sprake van
> taal-degeneratie.
> Een paar voorbeelden in het Afrikaans: dalk (dadelijk?),
> gegee (gegeven), oe (ogen), oor (over), bo (boven), soos
> (zoals?), glo (geloven), het (zijn), etcetera.
Verskeie faktore werk in op die ontwikkeling van enige taal, insluitend
die "onderlaag van die sameleweing" waaroor jy so neerhalend en
onverdraagsaam skryf, asook akademici en die hovaardige wesens wat
hulself graag as die "bolaag van die samelewing" beskou. Ek glo dat
min taalkundiges dit deesdae aan "taalverwaarlosing" sal toeskryf. Dit
word eerder as blote evolusie beskou. As mens jou redenasie sou volg,
kan die stelling ook gemaak word dat moderne ABN die gevolg van
"taalverwaarlosing" van 17de eeuse dialekte is. Kyk maar hoe het die
spelreëls oor die jare verander. Is dit alles die gevolg van
"verwaarlosing"? Sekerlik nie. Die akademici volg bloot in die spore
wat deur die sprekers van die taal, hetsy bolaag en onderlaag van die
samelewing, gemaak word.
Soos ek reeds gemeld het, is die Stichting P C Hooft blykbaar heeltemal
bereid om die P C Hooftprijs voor Letterkunde ook aan die skrywers
van hierdie deur "verwaarlosing" totstandgekome taal toe te ken.
--
Reinier de Vos Internet: de...@aqua.ccwr.ac.za
Computing Centre for Water Research Tel: Int+27 331 260-5179
c/o University of Natal, P/Bag X01 Fax: Int+27 331 61896
Scottsville, South Africa, 3200 http://www.ccwr.ac.za/
My views are my own, and do not necessarily reflect the views of the CCWR
------------------------------------------------------------ -----------
Ons spaar die duiwel baie moeite
- C J Langenhoven
Supertaal
Blog
Soek
Hulp
Lede
Registreer
Teken aan
Tuis
RSS
