Interesante stukie raak geloop by http://www.afrikaans.nu/pag2.htm -------------------------------------- Ek stap vir die eerste keer in September 1991 die vliegtuig af in 'n vreemde land: Vlaandere. Twee skokke tref my. Ek verstaan die vreemde taal in die vreemde land so goed as volledig (die taal van die radio en televisie: die standaardtaalsprekers) sonder ooit een enkele taalles daarin te gevolg het. Dit het ek vreemd gevind! Die tweede skok was dat ek sommige Vlaminge nie kon verstaan nie - soms hoegenaamd nie (die dialekspreker). Dieselfde taal verstaan ek dus soms wel en soms nie. Tydens my studie van vier jaar aan die Vrije Universiteit Brussel, moes ek die volgende vasstel: 1) Vlaams: Daar bestaan geen Vlaamse kultuurtaal nie, en word "Vlaams" op geen taalskool en op geen universiteit aangebied nie. Die omgangstaal van die Vlaming is een van vele Vlaamse dialekte, maar sy kultuurtaal is Standaardnederlands. 2) Taalafstand: Daar is heelwat Vlaamse dialekte wat veel verder afwyk van Standaardnederlands as wat Afrikaans dit doen. Die algemene opvatting in Suid-Afrika is dat ons omgangstaal (Afrikaans) al so ver van ons kultuurtaal (Nederlands) gaan afwyk het, dat dit nodig was om ons omgangstaal te standaardiseer. As die breedte van die kloof tussen spreek- en skryftaal 'n faktor was, moes hierdie verafwykende Vlaamse dialekte immers eerder kultuurtale geword het as Afrikaans. Die argument dat ons omgangstaal in Suid-Afrika al so ver van Nederlands begin afwyk het (en op grond hiervan gestandaardiseer moes word) is onjuis. 3) Vermenging: In Suid-Afrika aanvaar ons dat Afrikaans 'n vermengde taal is. Dit is eweneens onjuis. Wanneer jy 'n Afrikaanse boek op 'n onbepaalde open en begin lees, moet daar lank gelees word voordat jy op 'n nie-Nederlandse woord afkom (uitgesonderd die woordjie baie). Die Afrikaanse leksikon is vir seker goed 95% Nederlands, en dit maak nie van Afrikaans 'n vermengde taal nie. 4) Ander taalbewegings: Nie alleen wou die Vlaminge van Nederlands op Vlaams oorstap nie, maar het ons ook ander bewegings gesien wat eie kultuurtale voorgestaan het, naamlik: in Amerika, Brasilië, Quebek en Noorweë (die taalbeweging in Noorweë was wel suksesvol, maar is tans besig om te misluk). Behalwe vir die Afrikaanse beweging (en Nynorsk), het al die ander bewegings misluk. Waarom? 5) Kultuurtaal versus dialek: Vanaf 1652 het die Afrikaner 'n harmonieuse taalverhouding geken tussen sy omgangstaal (Afrikaans) en sy kultuurtaal (Nederlands) - waar ons vandag nog sodanige verhouding ken in Nederland, Vlaandere en Suriname. Die Afrikaanse beweging het aan ons voorgehou dat dit abnormaal is om een taal (kultuurtaal) te skryf en 'n ander (dialek) te praat. Waarom was dit by ons abnormaal (geword), terwyl dit tot en met vandag in Vlaandere, Nederland en Suriname nie abnormaal is nie en waarom dan 1925 en nie 1700 of 1800 nie? Sien ook diglossie en standaardtaal-dialekverhouding. 6) Wie wou afstap van Nederlands: In die vorige eeue was in Suid-Afrika vele Nederlandse dialekte gepraat, vandag bekend as: Oosgrens Afrikaans, Oranjerivier Afrikaans, Kaapse Afrikaans en Griekwa Afrikaans (laasgenoemde uitgestorwe). Alleen die Oosgrensafrikaner wou gaan skryf soos hy praat. 'n Groot groep, naamlik Kaapse Afrikaners stel tot en met vandag nie daarin belang om te skryf soos jy praat nie - dus af te stap op 'n eie kultuurtaal met 'n eie spelling en grammatika. 7) Grondwet: Die grondwet van Suid-Afrika van 1910 bepaal dat SA twee amptelike tale had: Nederlands en Engels. Gedurende 1925 word Afrikaans gelykgestel (let wel gelykgestel) met Nederlands, teruggedateerd tot en met 1910 (waarom die terugdatering?). Die grondwet het geloop tot 1961. Toe kry ons 'n nuwe. Hierin was Afrikaans en Engels die amptelike tale, maar in 'n subklousule was vermeld dat by Afrikaans ook Nederlands bedoel was. Het Suid-Afrika tussen 1910 en 1984 twee of drie amptelike tale gehad? Twéé, want Afrikaans en Nederlands was as sinonieme beskou - dieselfde taal. Hierdie sinonimiteit bestaan vandag nie. Waarom nie en wat het dan intussen verander - ons taal of ons taalpersepsie? 8) Spelling: Waarom is daar van die Nederlandse spelling afgestap? Vele woorde soos: universitaire, provincie, produktie, nationaal, jij, duivel, zwart, ensovoorts, word in Afrikaans nie anders uitgespreek as in Nederlands nie. Nietemin het ons die spelling gaan wysig. Waarom? 9) Die voorstanders van Afrikaans (as ons kultuurtaal) het laat hoor dat bitter weinig Afrikaners teen die eeuwending Nederlands as omgangstaal gebruik het nie. Maar in Nederland het teen die dertigerjare nog maar 3% van die bevolking Standaardnederlands as omgangstaal gebruik. In Vlaandere het die Vlaminge teen die sestigerjare nog nie die 3% peil gehaal nie (sommige wetenskappers meen dat dit maar 1% was). Uit ondersoek blyk dat nog nie 20% van die Vlaminge vandag Standaardnederlands as omgangstaal gebruik nie. Die Afrikaner was wat sy taalgebruik betref, geen uitsondering op Nederland en veral Vlaandere nie. 10) Geografiese afstand: Aan die Afrikaner is voorgehou dat Nederlands nie meer as taalmodel kon dien nie omdat Nederland en Vlaandere te ver weg sit. En Londen en haar dogters dan? Tussen Brittanje en haar ander erfgename sit ook heelwat kilometers, en tussen Portugal en Brasilië, en tussen Frankryk en Quebek, en tussen Spanje en Latyns-Amerika, en tussen Nederland en Suriname gaap dieselfde duisende kilometers. 11) Taalmodel: Sommige voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika het laat weet dat ons selfs sonder moeite Nederlands ook as ons omgangstaal sou kon gebruik. In Vlaandere is dit opmerklik dat die ouer generasie die moeilikste verstaan word. Hulle omgangstaal staan die verste van Standaardnederlands weg. Middeljariges is makliker verstaanbaar, maar die jeug gebruik 'n klokheldere verstaanbare taal. Per geslag word dialekgoed laat val ten gunste van Standaardnederlands (sommige wetenskappers meen tot 20% dialekgoed per geslag). Per geslag word daar oorgestap op Standaardnederlands. Hierdie model laat sien dat die voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika gelyk gehad het. ------------------------------------------------------------ ------------ -------- Waar kom Afrikaans vandaan? Die herkoms van die Afrikaanse omgangstaal: Aan die Kaap het nuwe omgangstale verrys soos oral ter wêreld gebeur het. Uiteraard het taalkontak 'n rol gaan speel asook isolasie (afstand tussen die Kaap en Nederland), maar nog twee aspekte het ook 'n rol gespeel: Nederlandse dialeksprekers het na die Kaap verhuis en geen standaardtaalsprekers nie. Daar moes 'n proses van gelykmaking tussen die dialekte gaan afspeel het - behoud van taalgoed wat ook in ander dialekte voorkom en weglating van dit wat in die ander dialekte ongebruiklik was. Ten tweede was daar ook 'n proses van taalvereenvoudiging. Afrikaans is immers gewoon vereenvoudigde Nederlands. Hierdie proses is en was nie uniek aan Suid-Afrika en Afrikaans nie. Taalvereenvoudiging kom voor by laaggeskoolde en ekonomies agtergestelde groepe, hetsy in die slopwyke van stede, hetsy op die uitgetrekte platteland. Die taalkode van hierdie groepe is altyd armer en eenvoudiger as die van die stedelike elite. In hierdie teelaarde aan die Kaap, het nuwe Nederlandse (Afrikaanse) omgangstale verrys. 'n Nuwe omgangstaal hoef nie te lei tot 'n nuwe kultuurtaal nie. Die herkoms van die Afrikaanse kultuurtaal: Die skepping van die Afrikaanse kultuurtaal het aktiewe maakwerk vereis. Hierdie kultuurvariëteit is vir 'n groot stuk op despotiese wyse rondom 'n tafel gemaak. Wat alles uit Nederlands gehaal moes word en onder Afrikaans staangemaak moes word, het tot vurige diskussies gelei, waar die taalmakers hulle weinig aan gesteur het. Alleen oor die imperfektum het daar twintig lange jare van diskussie gegaan, voordat dit met 'n pennestreep uit Afrikaans geskep was (vandag die enigste Germaanse taal daarsonder). ------------------------------------------------------------ ------------ -------- Waarom het ons Afrikaans as nuwe kultuurtaal gaan invoer? Daar was ook ander volke wat gaan poog het met eie tale, naamlik: Amerikaners, Vlaminge, Brasiliane, Quebekkers en Noorweërs. Wanneer 'n mens hierdie pogings naloop, vind 'n mens ook dieselfde taalargumente as wat in Suid-Afrika aangevoer was. Ook onder hierdie volkere was daar mense wat wou gaan skryf soos hulle praat. Hulle begeerte het uitgegaan na 'n eie inheemse kultuurtaal. Die belangrikste rede waarom ons vandag met 'n taal sit wat ons Afrikaans noem, lê in ons bevolkingsamestelling in Suid-Afrika. In breë kan die ondersteuners van 'n eie nuwe taal (oral ter wêreld) aan die volgende gekenmerk word: die groep is nasionalisties gemobiliseerd, laag geskoold of ongeskoold, plattelanders, arm, emosionele denkers en voorts is die groep ook geïnteresseerd in taal as simbool. Die ander pool (behoud van gevestigde kultuurtaal) is nie so seer nasionalisties gemobiliseerd nie, geskoold of hoog geskoold, vorm die elite, is stedelinge, ekonomies welvarend, rasionele denkers en voorts geïnteresseerd in taal as instrument. Die verre meerderheid van ons Afrikaners was tot vroeg dié eeu nog arm (dink aan die armblanke vraagstuk), laag geskoold (my volk gaan ten onder weens 'n gebrek aan kennis - Paul Kruger), plattelanders en sterk nasionalisties gemobiliseerd. Die teenpool wat voorstaanders was van die behoud van Nederlands, was getalsgewys te klein om die ander pool in bedwang te kon hou. In al die ander lande waar soortgelyke taalbewegings was, was die 'geskoolde pool' sterk genoeg om die 'ongeskoolde pool' teë te hou. Dit is om die rede dat die ander taalbewegings misluk het en die van ons geluk het. ------------------------------------------------------------ ------------ -------- Die gevolge van die oorstap op 'n nuwe kultuurtaal Die afstap van Nederlands op Afrikaans as ons kultuurtaal, het ons meer verdriet gebring as heil. In die Nederlandse taalgebied word tans ongeveer 20,000 boektitels per jaar op die mark gebring. In Afrikaans sowat 3,500. 'n Vlaamse of Nederlandse biblioteek of boekwinkel staan vol Nederlandstalige werke, met op 'n rakkie boeke in ander tale. Dit is die geval in Suid-Afrika nie, inteendeel. Het ons by Nederlands as kultuurtaal gehou was alle Nederlandstalige boeke ook in Suid-Afrika vir die Afrikaner beskikbaar en vice versa. Afrikaans het stigmataal geword. Apartheidstaal. Het ons by Nederlands as kultuurtaal gehou was die stigmatisering nie moontlik nie, want dan was ons taal 'n internasionale taal, soos wat dit tot en met 1925 was. Die amptelike taal van Namibië sou Nederlands gewees het en nie Engels nie (Afrikaans is daar die lingua franca en Afrikaans = Nederlands). Van die 4,000 Nederlandstalige tydskrifte sou daar ook op ons winkelrakke gepryk het, waar Engels nou heers. Dan was trouens alle Nederlandstalige kultuurprodukte uit die hele Nederlandse taalgebied (Zuid-Afrika, Vlaanderen, Nederland en Suriname) gemeengoed, soos tans vir Engels in die Engelstalige lande. In Vlaandere word weekliks 'n Nederlandstalige "top tien" musiekprogram op TV en radio aangebied. In Suid-Afrika is dit met die skrapse aanbod van Afrikaanstalige musiek gewoon onmoontlik, maar sou moontlik gewees het indien ons by Nederlands as kultuurtaal gehou het. Dan het ek dit ook oor video's, rekenaarprogramme, rekenaarspelletjies, tv-programme, films, ens., wat ek in Nederlands ken, maar soms ver daarna moet soek in Afrikaans. Het ons by Nederlands as kultuurtaal gehou was dié produkte in my moedertaal wel vir my as Afrikaner beskikbaar en vice versa. Tot en met 1925 was Nederlands so deel van die Afrikaner soos pap en boerewors. Die taal was koesterend aan die hart gedruk. Ons het die Groot Trek aangepak met Nederlands as kultuurtaal en Afrikaans as omgangstaal en so ook die Anglo-Boereoorlog. Ons het trouens die Groot Trek en die Anglo-Boereoorlog aangepak om ons taal en kultuur te beskerm en te verdedig teen die Engelse taal en kultuur. Hierdie taal wat ons so kragdadig wou beskerm het, was Nederlands. Hy was van ons. Hy was eiegoed. Vandag is dieselfde taal andermansgoed. Engels, die taal waarteen ons ten stryde getrek het, is vandag kwasi-eiegoed. Ons taalskeiding met Nederlands het vir ons geen verryking ingehou nie en is 'n tragiese gebeurtenis in ons taalgeskiedenis
Ek het self nadat ek 'n paar keer België (en Vlaandere) besoek het myself afgevra waarom Afrikaans as 'n aparte (no pun intended) taal gedefinieer is. 'n Vriend wat Surinam besoek het en in die Amazone ingevaar het was verbaas dat die Indiane wat hy daar teëgekom het "Afrikaans" kon praat en "Afrikaanse" name vir die plante en diere gehad het. Ek het tot die gevolgtrekking gekom dat Afrikaans om politieke nasionalisties redes as 'n aparte taal gedefinieer is. Sederdien sluit ek op my resume (CV) in dat ek ook Nederlands kan lees en verstaan wat die reine waarheid is. E Bessinger wrote in message ... > Interesante stukie raak geloop by http://www.afrikaans.nu/pag2.htm > > -------------------------------------- > Ek stap vir die eerste keer in September 1991 die vliegtuig af in 'n > vreemde land: Vlaandere. Twee skokke tref my. Ek verstaan die vreemde > taal in die vreemde land so goed as volledig (die taal van die radio en > televisie: die standaardtaalsprekers) sonder ooit een enkele taalles > daarin te gevolg het. Dit het ek vreemd gevind! Die tweede skok was dat > ek sommige Vlaminge nie kon verstaan nie - soms hoegenaamd nie (die > dialekspreker). Dieselfde taal verstaan ek dus soms wel en soms nie. > Tydens my studie van vier jaar aan die Vrije Universiteit Brussel, moes > ek die volgende vasstel: > > 1) Vlaams: Daar bestaan geen Vlaamse kultuurtaal nie, en word "Vlaams" > op geen taalskool en op geen universiteit aangebied nie. Die omgangstaal > van die Vlaming is een van vele Vlaamse dialekte, maar sy kultuurtaal is > Standaardnederlands. > > 2) Taalafstand: Daar is heelwat Vlaamse dialekte wat veel verder afwyk > van Standaardnederlands as wat Afrikaans dit doen. Die algemene > opvatting in Suid-Afrika is dat ons omgangstaal (Afrikaans) al so ver > van ons kultuurtaal (Nederlands) gaan afwyk het, dat dit nodig was om > ons omgangstaal te standaardiseer. As die breedte van die kloof tussen > spreek- en skryftaal 'n faktor was, moes hierdie verafwykende Vlaamse > dialekte immers eerder kultuurtale geword het as Afrikaans. Die argument > dat ons omgangstaal in Suid-Afrika al so ver van Nederlands begin afwyk > het (en op grond hiervan gestandaardiseer moes word) is onjuis. > > 3) Vermenging: In Suid-Afrika aanvaar ons dat Afrikaans 'n vermengde > taal is. Dit is eweneens onjuis. Wanneer jy 'n Afrikaanse boek op 'n > onbepaalde open en begin lees, moet daar lank gelees word voordat jy op > 'n nie-Nederlandse woord afkom (uitgesonderd die woordjie baie). Die > Afrikaanse leksikon is vir seker goed 95% Nederlands, en dit maak nie > van Afrikaans 'n vermengde taal nie. > > 4) Ander taalbewegings: Nie alleen wou die Vlaminge van Nederlands op > Vlaams oorstap nie, maar het ons ook ander bewegings gesien wat eie > kultuurtale voorgestaan het, naamlik: in Amerika, Brasilië, Quebek en > Noorweë (die taalbeweging in Noorweë was wel suksesvol, maar is tans > besig om te misluk). Behalwe vir die Afrikaanse beweging (en Nynorsk), > het al die ander bewegings misluk. Waarom? > > 5) Kultuurtaal versus dialek: Vanaf 1652 het die Afrikaner 'n > harmonieuse taalverhouding geken tussen sy omgangstaal (Afrikaans) en sy > kultuurtaal (Nederlands) - waar ons vandag nog sodanige verhouding ken > in Nederland, Vlaandere en Suriname. Die Afrikaanse beweging het aan ons > voorgehou dat dit abnormaal is om een taal (kultuurtaal) te skryf en 'n > ander (dialek) te praat. Waarom was dit by ons abnormaal (geword), > terwyl dit tot en met vandag in Vlaandere, Nederland en Suriname nie > abnormaal is nie en waarom dan 1925 en nie 1700 of 1800 nie? Sien ook > diglossie en standaardtaal-dialekverhouding. > > 6) Wie wou afstap van Nederlands: In die vorige eeue was in Suid-Afrika > vele Nederlandse dialekte gepraat, vandag bekend as: Oosgrens Afrikaans, > Oranjerivier Afrikaans, Kaapse Afrikaans en Griekwa Afrikaans > (laasgenoemde uitgestorwe). Alleen die Oosgrensafrikaner wou gaan > skryf soos hy praat. 'n Groot groep, naamlik Kaapse Afrikaners stel > tot en met vandag nie daarin belang om te skryf soos jy praat nie - > dus af te stap op 'n eie kultuurtaal met 'n eie spelling en grammatika. > > 7) Grondwet: Die grondwet van Suid-Afrika van 1910 bepaal dat SA twee > amptelike tale had: Nederlands en Engels. Gedurende 1925 word Afrikaans > gelykgestel (let wel gelykgestel) met Nederlands, teruggedateerd tot en > met 1910 (waarom die terugdatering?). Die grondwet het geloop tot 1961. > Toe kry ons 'n nuwe. Hierin was Afrikaans en Engels die amptelike tale, > maar in 'n subklousule was vermeld dat by Afrikaans ook Nederlands > bedoel was. Het Suid-Afrika tussen 1910 en 1984 twee of drie amptelike > tale gehad? Twéé, want Afrikaans en Nederlands was as sinonieme beskou - > dieselfde taal. Hierdie sinonimiteit bestaan vandag nie. Waarom nie en > wat het dan intussen verander - ons taal of ons taalpersepsie? > > 8) Spelling: Waarom is daar van die Nederlandse spelling afgestap? Vele > woorde soos: universitaire, provincie, produktie, nationaal, jij, > duivel, zwart, ensovoorts, word in Afrikaans nie anders uitgespreek as > in Nederlands nie. Nietemin het ons die spelling gaan wysig. Waarom? > > 9) Die voorstanders van Afrikaans (as ons kultuurtaal) het laat hoor dat > bitter weinig Afrikaners teen die eeuwending Nederlands as omgangstaal > gebruik het nie. Maar in Nederland het teen die dertigerjare nog maar 3% > van die bevolking Standaardnederlands as omgangstaal gebruik. In > Vlaandere het die Vlaminge teen die sestigerjare nog nie die 3% peil > gehaal nie (sommige wetenskappers meen dat dit maar 1% was). Uit > ondersoek blyk dat nog nie 20% van die Vlaminge vandag > Standaardnederlands as omgangstaal gebruik nie. Die Afrikaner was wat sy > taalgebruik betref, geen uitsondering op Nederland en veral Vlaandere > nie. > > 10) Geografiese afstand: Aan die Afrikaner is voorgehou dat Nederlands > nie meer as taalmodel kon dien nie omdat Nederland en Vlaandere te ver > weg sit. En Londen en haar dogters dan? Tussen Brittanje en haar ander > erfgename sit ook heelwat kilometers, en tussen Portugal en Brasilië, en > tussen Frankryk en Quebek, en tussen Spanje en Latyns-Amerika, en tussen > Nederland en Suriname gaap dieselfde duisende kilometers. > > 11) Taalmodel: Sommige voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika het > laat weet dat ons selfs sonder moeite Nederlands ook as ons omgangstaal > sou kon gebruik. In Vlaandere is dit opmerklik dat die ouer generasie > die moeilikste verstaan word. Hulle omgangstaal staan die verste van > Standaardnederlands weg. Middeljariges is makliker verstaanbaar, maar > die jeug gebruik 'n klokheldere verstaanbare taal. Per geslag word > dialekgoed laat val ten gunste van Standaardnederlands (sommige > wetenskappers meen tot 20% dialekgoed per geslag). Per geslag word daar > oorgestap op Standaardnederlands. Hierdie model laat sien dat die > voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika gelyk gehad het. > > > ------------------------------------------------------------ ------------ > -------- > > Waar kom Afrikaans vandaan? > > Die herkoms van die Afrikaanse omgangstaal: Aan die Kaap het nuwe > omgangstale verrys soos oral ter wêreld gebeur het. Uiteraard het > taalkontak 'n rol gaan speel asook isolasie (afstand tussen die Kaap en > Nederland), maar nog twee aspekte het ook 'n rol gespeel: Nederlandse > dialeksprekers het na die Kaap verhuis en geen standaardtaalsprekers > nie. Daar moes 'n proses van gelykmaking tussen die dialekte gaan > afspeel het - behoud van taalgoed wat ook in ander dialekte voorkom en > weglating van dit wat in die ander dialekte ongebruiklik was. Ten tweede > was daar ook 'n proses van taalvereenvoudiging. Afrikaans is immers > gewoon vereenvoudigde Nederlands. Hierdie proses is en was nie uniek aan > Suid-Afrika en Afrikaans nie. Taalvereenvoudiging kom voor by > laaggeskoolde en ekonomies agtergestelde groepe, hetsy in die slopwyke > van stede, hetsy op die uitgetrekte platteland. Die taalkode van hierdie > groepe is altyd armer en eenvoudiger as die van die stedelike elite. In > hierdie teelaarde aan die Kaap, het nuwe Nederlandse (Afrikaanse) > omgangstale verrys. 'n Nuwe omgangstaal hoef nie te lei tot 'n nuwe > kultuurtaal nie. > > Die herkoms van die Afrikaanse kultuurtaal: Die skepping van die > Afrikaanse kultuurtaal het aktiewe maakwerk vereis. Hierdie > kultuurvariëteit is vir 'n groot stuk op despotiese wyse rondom 'n tafel > gemaak. Wat alles uit Nederlands gehaal moes word en onder Afrikaans > staangemaak moes word, het tot vurige diskussies gelei, waar die > taalmakers hulle weinig aan gesteur het. Alleen oor die imperfektum het > daar twintig lange jare van diskussie gegaan, voordat dit met 'n > pennestreep uit Afrikaans geskep was (vandag die enigste Germaanse taal > daarsonder). > > > ------------------------------------------------------------ ------------ > -------- > > Waarom het ons Afrikaans as nuwe kultuurtaal gaan invoer? > > Daar was ook ander volke wat gaan poog het met eie tale, naamlik: > Amerikaners, Vlaminge, Brasiliane, Quebekkers en Noorweërs. Wanneer 'n > mens hierdie pogings naloop, vind 'n mens ook dieselfde taalargumente as > wat in Suid-Afrika aangevoer was. Ook onder hierdie volkere was daar > mense wat wou gaan skryf soos hulle praat. Hulle begeerte het > uitgegaan na 'n eie inheemse kultuurtaal. > > Die belangrikste rede waarom ons vandag met 'n taal sit wat ons > Afrikaans noem, lê in ons bevolkingsamestelling in Suid-Afrika. In breë > kan die ondersteuners van 'n eie nuwe taal (oral ter wêreld) aan die > volgende gekenmerk word: die groep is nasionalisties gemobiliseerd, laag > geskoold of ongeskoold, plattelanders, arm, emosionele denkers en voorts > is die groep ook geïnteresseerd in taal as simbool. Die ander pool > (behoud van gevestigde kultuurtaal) is nie so seer nasionalisties > gemobiliseerd nie, geskoold of hoog geskoold, vorm die elite, is > stedelinge, ekonomies welvarend, rasionele denkers en voorts > geïnteresseerd in taal as instrument. > > Die verre meerderheid van ons Afrikaners was tot vroeg dié eeu nog arm > (dink aan die armblanke vraagstuk), laag geskoold (my volk gaan ten > onder weens 'n gebrek aan kennis - Paul Kruger), plattelanders en sterk > nasionalisties gemobiliseerd. Die teenpool wat voorstaanders was van die > behoud van Nederlands, was getalsgewys te klein om die ander pool in > bedwang te kon hou. In al die ander lande waar soortgelyke taalbewegings > was, was die 'geskoolde pool' sterk genoeg om die 'ongeskoolde pool' teë > te hou. Dit is om die rede dat die ander taalbewegings misluk het en die > van ons geluk het. > > > ------------------------------------------------------------ ------------ > -------- > > Die gevolge van die oorstap op 'n nuwe kultuurtaal > > Die afstap van Nederlands op Afrikaans as ons kultuurtaal, het ons meer > verdriet gebring as heil. > > In die Nederlandse taalgebied word tans ongeveer 20,000 boektitels per > jaar op die mark gebring. In Afrikaans sowat 3,500. 'n Vlaamse of > Nederlandse biblioteek of boekwinkel staan vol Nederlandstalige werke, > met op 'n rakkie boeke in ander tale. Dit is die geval in Suid-Afrika > nie, inteendeel. Het ons by Nederlands as kultuurtaal gehou was alle > Nederlandstalige boeke ook in Suid-Afrika vir die Afrikaner beskikbaar > en vice versa. > > Afrikaans het stigmataal geword. Apartheidstaal. Het ons by Nederlands > as kultuurtaal gehou was die stigmatisering nie moontlik nie, want dan > was ons taal 'n internasionale taal, soos wat dit tot en met 1925 was. > Die amptelike taal van Namibië sou Nederlands gewees het en nie Engels > nie (Afrikaans is daar die lingua franca en Afrikaans = Nederlands). > > Van die 4,000 Nederlandstalige tydskrifte sou daar ook op ons > winkelrakke gepryk het, waar Engels nou heers. Dan was trouens alle > Nederlandstalige kultuurprodukte uit die hele Nederlandse taalgebied > (Zuid-Afrika, Vlaanderen, Nederland en Suriname) gemeengoed, soos tans > vir Engels in die Engelstalige lande. > > In Vlaandere word weekliks 'n Nederlandstalige "top tien" musiekprogram > op TV en radio aangebied. In Suid-Afrika is dit met die skrapse aanbod > van Afrikaanstalige musiek gewoon onmoontlik, maar sou moontlik gewees > het indien ons by Nederlands as kultuurtaal gehou het. > > Dan het ek dit ook oor video's, rekenaarprogramme, rekenaarspelletjies, > tv-programme, films, ens., wat ek in Nederlands ken, maar soms ver > daarna moet soek in Afrikaans. Het ons by Nederlands as kultuurtaal > gehou was dié produkte in my moedertaal wel vir my as Afrikaner > beskikbaar en vice versa. > > Tot en met 1925 was Nederlands so deel van die Afrikaner soos pap en > boerewors. Die taal was koesterend aan die hart gedruk. Ons het die > Groot Trek aangepak met Nederlands as kultuurtaal en Afrikaans as > omgangstaal en so ook die Anglo-Boereoorlog. Ons het trouens die Groot > Trek en die Anglo-Boereoorlog aangepak om ons taal en kultuur te beskerm > en te verdedig teen die Engelse taal en kultuur. Hierdie taal wat ons so > kragdadig wou beskerm het, was Nederlands. Hy was van ons. Hy was > eiegoed. Vandag is dieselfde taal andermansgoed. Engels, die taal > waarteen ons ten stryde getrek het, is vandag kwasi-eiegoed. > > Ons taalskeiding met Nederlands het vir ons geen verryking ingehou nie > en is 'n tragiese gebeurtenis in ons taalgeskiedenis >
Ik heb je berichtej .....erg leuk....gezet op een Nederlands nieuwsgroep ....nl.taal Mischien kan je daar gaan kijken. Misschien ook leuk om naar deze home-page te gaan www.onzetaal.nl Er is ook een Nederlands-Zuidafrikaanse vereniging in Amsterdam home-page Zuid-Afrika Huis ....http://home.wxs.nl/~nzav Grt Emmy "E Bessinger" skryf in boodskap news:3a3258fe.0@news1.mweb.co.za... > Interesante stukie raak geloop by http://www.afrikaans.nu/pag2.htm > > -------------------------------------- > Ek stap vir die eerste keer in September 1991 die vliegtuig af in 'n > vreemde land: Vlaandere. Twee skokke tref my. Ek verstaan die vreemde > taal in die vreemde land so goed as volledig (die taal van die radio en > televisie: die standaardtaalsprekers) sonder ooit een enkele taalles > daarin te gevolg het. Dit het ek vreemd gevind! Die tweede skok was dat > ek sommige Vlaminge nie kon verstaan nie - soms hoegenaamd nie (die > dialekspreker). Dieselfde taal verstaan ek dus soms wel en soms nie. > Tydens my studie van vier jaar aan die Vrije Universiteit Brussel, moes > ek die volgende vasstel: > > 1) Vlaams: Daar bestaan geen Vlaamse kultuurtaal nie, en word "Vlaams" > op geen taalskool en op geen universiteit aangebied nie. Die omgangstaal > van die Vlaming is een van vele Vlaamse dialekte, maar sy kultuurtaal is > Standaardnederlands. > > 2) Taalafstand: Daar is heelwat Vlaamse dialekte wat veel verder afwyk > van Standaardnederlands as wat Afrikaans dit doen. Die algemene > opvatting in Suid-Afrika is dat ons omgangstaal (Afrikaans) al so ver > van ons kultuurtaal (Nederlands) gaan afwyk het, dat dit nodig was om > ons omgangstaal te standaardiseer. As die breedte van die kloof tussen > spreek- en skryftaal 'n faktor was, moes hierdie verafwykende Vlaamse > dialekte immers eerder kultuurtale geword het as Afrikaans. Die argument > dat ons omgangstaal in Suid-Afrika al so ver van Nederlands begin afwyk > het (en op grond hiervan gestandaardiseer moes word) is onjuis. > > 3) Vermenging: In Suid-Afrika aanvaar ons dat Afrikaans 'n vermengde > taal is. Dit is eweneens onjuis. Wanneer jy 'n Afrikaanse boek op 'n > onbepaalde open en begin lees, moet daar lank gelees word voordat jy op > 'n nie-Nederlandse woord afkom (uitgesonderd die woordjie baie). Die > Afrikaanse leksikon is vir seker goed 95% Nederlands, en dit maak nie > van Afrikaans 'n vermengde taal nie. > > 4) Ander taalbewegings: Nie alleen wou die Vlaminge van Nederlands op > Vlaams oorstap nie, maar het ons ook ander bewegings gesien wat eie > kultuurtale voorgestaan het, naamlik: in Amerika, Brasilië, Quebek en > Noorweë (die taalbeweging in Noorweë was wel suksesvol, maar is tans > besig om te misluk). Behalwe vir die Afrikaanse beweging (en Nynorsk), > het al die ander bewegings misluk. Waarom? > > 5) Kultuurtaal versus dialek: Vanaf 1652 het die Afrikaner 'n > harmonieuse taalverhouding geken tussen sy omgangstaal (Afrikaans) en sy > kultuurtaal (Nederlands) - waar ons vandag nog sodanige verhouding ken > in Nederland, Vlaandere en Suriname. Die Afrikaanse beweging het aan ons > voorgehou dat dit abnormaal is om een taal (kultuurtaal) te skryf en 'n > ander (dialek) te praat. Waarom was dit by ons abnormaal (geword), > terwyl dit tot en met vandag in Vlaandere, Nederland en Suriname nie > abnormaal is nie en waarom dan 1925 en nie 1700 of 1800 nie? Sien ook > diglossie en standaardtaal-dialekverhouding. > > 6) Wie wou afstap van Nederlands: In die vorige eeue was in Suid-Afrika > vele Nederlandse dialekte gepraat, vandag bekend as: Oosgrens Afrikaans, > Oranjerivier Afrikaans, Kaapse Afrikaans en Griekwa Afrikaans > (laasgenoemde uitgestorwe). Alleen die Oosgrensafrikaner wou gaan > skryf soos hy praat. 'n Groot groep, naamlik Kaapse Afrikaners stel > tot en met vandag nie daarin belang om te skryf soos jy praat nie - > dus af te stap op 'n eie kultuurtaal met 'n eie spelling en grammatika. > > 7) Grondwet: Die grondwet van Suid-Afrika van 1910 bepaal dat SA twee > amptelike tale had: Nederlands en Engels. Gedurende 1925 word Afrikaans > gelykgestel (let wel gelykgestel) met Nederlands, teruggedateerd tot en > met 1910 (waarom die terugdatering?). Die grondwet het geloop tot 1961. > Toe kry ons 'n nuwe. Hierin was Afrikaans en Engels die amptelike tale, > maar in 'n subklousule was vermeld dat by Afrikaans ook Nederlands > bedoel was. Het Suid-Afrika tussen 1910 en 1984 twee of drie amptelike > tale gehad? Twéé, want Afrikaans en Nederlands was as sinonieme beskou - > dieselfde taal. Hierdie sinonimiteit bestaan vandag nie. Waarom nie en > wat het dan intussen verander - ons taal of ons taalpersepsie? > > 8) Spelling: Waarom is daar van die Nederlandse spelling afgestap? Vele > woorde soos: universitaire, provincie, produktie, nationaal, jij, > duivel, zwart, ensovoorts, word in Afrikaans nie anders uitgespreek as > in Nederlands nie. Nietemin het ons die spelling gaan wysig. Waarom? > > 9) Die voorstanders van Afrikaans (as ons kultuurtaal) het laat hoor dat > bitter weinig Afrikaners teen die eeuwending Nederlands as omgangstaal > gebruik het nie. Maar in Nederland het teen die dertigerjare nog maar 3% > van die bevolking Standaardnederlands as omgangstaal gebruik. In > Vlaandere het die Vlaminge teen die sestigerjare nog nie die 3% peil > gehaal nie (sommige wetenskappers meen dat dit maar 1% was). Uit > ondersoek blyk dat nog nie 20% van die Vlaminge vandag > Standaardnederlands as omgangstaal gebruik nie. Die Afrikaner was wat sy > taalgebruik betref, geen uitsondering op Nederland en veral Vlaandere > nie. > > 10) Geografiese afstand: Aan die Afrikaner is voorgehou dat Nederlands > nie meer as taalmodel kon dien nie omdat Nederland en Vlaandere te ver > weg sit. En Londen en haar dogters dan? Tussen Brittanje en haar ander > erfgename sit ook heelwat kilometers, en tussen Portugal en Brasilië, en > tussen Frankryk en Quebek, en tussen Spanje en Latyns-Amerika, en tussen > Nederland en Suriname gaap dieselfde duisende kilometers. > > 11) Taalmodel: Sommige voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika het > laat weet dat ons selfs sonder moeite Nederlands ook as ons omgangstaal > sou kon gebruik. In Vlaandere is dit opmerklik dat die ouer generasie > die moeilikste verstaan word. Hulle omgangstaal staan die verste van > Standaardnederlands weg. Middeljariges is makliker verstaanbaar, maar > die jeug gebruik 'n klokheldere verstaanbare taal. Per geslag word > dialekgoed laat val ten gunste van Standaardnederlands (sommige > wetenskappers meen tot 20% dialekgoed per geslag). Per geslag word daar > oorgestap op Standaardnederlands. Hierdie model laat sien dat die > voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika gelyk gehad het. > > > ------------------------------------------------------------ ---------- -- > -------- > > Waar kom Afrikaans vandaan? > > Die herkoms van die Afrikaanse omgangstaal: Aan die Kaap het nuwe > omgangstale verrys soos oral ter wêreld gebeur het. Uiteraard het > taalkontak 'n rol gaan speel asook isolasie (afstand tussen die Kaap en > Nederland), maar nog twee aspekte het ook 'n rol gespeel: Nederlandse > dialeksprekers het na die Kaap verhuis en geen standaardtaalsprekers > nie. Daar moes 'n proses van gelykmaking tussen die dialekte gaan > afspeel het - behoud van taalgoed wat ook in ander dialekte voorkom en > weglating van dit wat in die ander dialekte ongebruiklik was. Ten tweede > was daar ook 'n proses van taalvereenvoudiging. Afrikaans is immers > gewoon vereenvoudigde Nederlands. Hierdie proses is en was nie uniek aan > Suid-Afrika en Afrikaans nie. Taalvereenvoudiging kom voor by > laaggeskoolde en ekonomies agtergestelde groepe, hetsy in die slopwyke > van stede, hetsy op die uitgetrekte platteland. Die taalkode van hierdie > groepe is altyd armer en eenvoudiger as die van die stedelike elite. In > hierdie teelaarde aan die Kaap, het nuwe Nederlandse (Afrikaanse) > omgangstale verrys. 'n Nuwe omgangstaal hoef nie te lei tot 'n nuwe > kultuurtaal nie. > > Die herkoms van die Afrikaanse kultuurtaal: Die skepping van die > Afrikaanse kultuurtaal het aktiewe maakwerk vereis. Hierdie > kultuurvariëteit is vir 'n groot stuk op despotiese wyse rondom 'n tafel > gemaak. Wat alles uit Nederlands gehaal moes word en onder Afrikaans > staangemaak moes word, het tot vurige diskussies gelei, waar die > taalmakers hulle weinig aan gesteur het. Alleen oor die imperfektum het > daar twintig lange jare van diskussie gegaan, voordat dit met 'n > pennestreep uit Afrikaans geskep was (vandag die enigste Germaanse taal > daarsonder). > > > ------------------------------------------------------------ ---------- -- > -------- > > Waarom het ons Afrikaans as nuwe kultuurtaal gaan invoer? > > Daar was ook ander volke wat gaan poog het met eie tale, naamlik: > Amerikaners, Vlaminge, Brasiliane, Quebekkers en Noorweërs. Wanneer 'n > mens hierdie pogings naloop, vind 'n mens ook dieselfde taalargumente as > wat in Suid-Afrika aangevoer was. Ook onder hierdie volkere was daar > mense wat wou gaan skryf soos hulle praat. Hulle begeerte het > uitgegaan na 'n eie inheemse kultuurtaal. > > Die belangrikste rede waarom ons vandag met 'n taal sit wat ons > Afrikaans noem, lê in ons bevolkingsamestelling in Suid-Afrika. In breë > kan die ondersteuners van 'n eie nuwe taal (oral ter wêreld) aan die > volgende gekenmerk word: die groep is nasionalisties gemobiliseerd, laag > geskoold of ongeskoold, plattelanders, arm, emosionele denkers en voorts > is die groep ook geïnteresseerd in taal as simbool. Die ander pool > (behoud van gevestigde kultuurtaal) is nie so seer nasionalisties > gemobiliseerd nie, geskoold of hoog geskoold, vorm die elite, is > stedelinge, ekonomies welvarend, rasionele denkers en voorts > geïnteresseerd in taal as instrument. > > Die verre meerderheid van ons Afrikaners was tot vroeg dié eeu nog arm > (dink aan die armblanke vraagstuk), laag geskoold (my volk gaan ten > onder weens 'n gebrek aan kennis - Paul Kruger), plattelanders en sterk > nasionalisties gemobiliseerd. Die teenpool wat voorstaanders was van die > behoud van Nederlands, was getalsgewys te klein om die ander pool in > bedwang te kon hou. In al die ander lande waar soortgelyke taalbewegings > was, was die 'geskoolde pool' sterk genoeg om die 'ongeskoolde pool' teë > te hou. Dit is om die rede dat die ander taalbewegings misluk het en die > van ons geluk het. > > > ------------------------------------------------------------ ---------- -- > -------- > > Die gevolge van die oorstap op 'n nuwe kultuurtaal > > Die afstap van Nederlands op Afrikaans as ons kultuurtaal, het ons meer > verdriet gebring as heil. > > In die Nederlandse taalgebied word tans ongeveer 20,000 boektitels per > jaar op die mark gebring. In Afrikaans sowat 3,500. 'n Vlaamse of > Nederlandse biblioteek of boekwinkel staan vol Nederlandstalige werke, > met op 'n rakkie boeke in ander tale. Dit is die geval in Suid-Afrika > nie, inteendeel. Het ons by Nederlands as kultuurtaal gehou was alle > Nederlandstalige boeke ook in Suid-Afrika vir die Afrikaner beskikbaar > en vice versa. > > Afrikaans het stigmataal geword. Apartheidstaal. Het ons by Nederlands > as kultuurtaal gehou was die stigmatisering nie moontlik nie, want dan > was ons taal 'n internasionale taal, soos wat dit tot en met 1925 was. > Die amptelike taal van Namibië sou Nederlands gewees het en nie Engels > nie (Afrikaans is daar die lingua franca en Afrikaans = Nederlands). > > Van die 4,000 Nederlandstalige tydskrifte sou daar ook op ons > winkelrakke gepryk het, waar Engels nou heers. Dan was trouens alle > Nederlandstalige kultuurprodukte uit die hele Nederlandse taalgebied > (Zuid-Afrika, Vlaanderen, Nederland en Suriname) gemeengoed, soos tans > vir Engels in die Engelstalige lande. > > In Vlaandere word weekliks 'n Nederlandstalige "top tien" musiekprogram > op TV en radio aangebied. In Suid-Afrika is dit met die skrapse aanbod > van Afrikaanstalige musiek gewoon onmoontlik, maar sou moontlik gewees > het indien ons by Nederlands as kultuurtaal gehou het. > > Dan het ek dit ook oor video's, rekenaarprogramme, rekenaarspelletjies, > tv-programme, films, ens., wat ek in Nederlands ken, maar soms ver > daarna moet soek in Afrikaans. Het ons by Nederlands as kultuurtaal > gehou was dié produkte in my moedertaal wel vir my as Afrikaner > beskikbaar en vice versa. > > Tot en met 1925 was Nederlands so deel van die Afrikaner soos pap en > boerewors. Die taal was koesterend aan die hart gedruk. Ons het die > Groot Trek aangepak met Nederlands as kultuurtaal en Afrikaans as > omgangstaal en so ook die Anglo-Boereoorlog. Ons het trouens die Groot > Trek en die Anglo-Boereoorlog aangepak om ons taal en kultuur te beskerm > en te verdedig teen die Engelse taal en kultuur. Hierdie taal wat ons so > kragdadig wou beskerm het, was Nederlands. Hy was van ons. Hy was > eiegoed. Vandag is dieselfde taal andermansgoed. Engels, die taal > waarteen ons ten stryde getrek het, is vandag kwasi-eiegoed. > > Ons taalskeiding met Nederlands het vir ons geen verryking ingehou nie > en is 'n tragiese gebeurtenis in ons taalgeskiedenis >
Wat beteken "leuk". Is daar iewers 'n Nederlanse verklarende woordeboek online? Suzan wrote in message ... > Ik heb je berichtej .....erg leuk....gezet op een Nederlands nieuwsgroep > ....nl.taal > Mischien kan je daar gaan kijken. > Misschien ook leuk om naar deze home-page te gaan > www.onzetaal.nl > Er is ook een Nederlands-Zuidafrikaanse vereniging in Amsterdam > home-page Zuid-Afrika Huis ....http://home.wxs.nl/~nzav > > Grt > Emmy > > > > > "E Bessinger" schreef in bericht > news:3a3258fe.0@news1.mweb.co.za... >> Interesante stukie raak geloop by http://www.afrikaans.nu/pag2.htm >> -------------------------------------- >> Ek stap vir die eerste keer in September 1991 die vliegtuig af in 'n >> vreemde land: Vlaandere. Twee skokke tref my. Ek verstaan die vreemde >> taal in die vreemde land so goed as volledig (die taal van die radio en >> televisie: die standaardtaalsprekers) sonder ooit een enkele taalles >> daarin te gevolg het. Dit het ek vreemd gevind! Die tweede skok was dat >> ek sommige Vlaminge nie kon verstaan nie - soms hoegenaamd nie (die >> dialekspreker). Dieselfde taal verstaan ek dus soms wel en soms nie. >> Tydens my studie van vier jaar aan die Vrije Universiteit Brussel, moes >> ek die volgende vasstel: >> 1) Vlaams: Daar bestaan geen Vlaamse kultuurtaal nie, en word "Vlaams" >> op geen taalskool en op geen universiteit aangebied nie. Die omgangstaal >> van die Vlaming is een van vele Vlaamse dialekte, maar sy kultuurtaal is >> Standaardnederlands. >> 2) Taalafstand: Daar is heelwat Vlaamse dialekte wat veel verder afwyk >> van Standaardnederlands as wat Afrikaans dit doen. Die algemene >> opvatting in Suid-Afrika is dat ons omgangstaal (Afrikaans) al so ver >> van ons kultuurtaal (Nederlands) gaan afwyk het, dat dit nodig was om >> ons omgangstaal te standaardiseer. As die breedte van die kloof tussen >> spreek- en skryftaal 'n faktor was, moes hierdie verafwykende Vlaamse >> dialekte immers eerder kultuurtale geword het as Afrikaans. Die argument >> dat ons omgangstaal in Suid-Afrika al so ver van Nederlands begin afwyk >> het (en op grond hiervan gestandaardiseer moes word) is onjuis. >> 3) Vermenging: In Suid-Afrika aanvaar ons dat Afrikaans 'n vermengde >> taal is. Dit is eweneens onjuis. Wanneer jy 'n Afrikaanse boek op 'n >> onbepaalde open en begin lees, moet daar lank gelees word voordat jy op >> 'n nie-Nederlandse woord afkom (uitgesonderd die woordjie baie). Die >> Afrikaanse leksikon is vir seker goed 95% Nederlands, en dit maak nie >> van Afrikaans 'n vermengde taal nie. >> 4) Ander taalbewegings: Nie alleen wou die Vlaminge van Nederlands op >> Vlaams oorstap nie, maar het ons ook ander bewegings gesien wat eie >> kultuurtale voorgestaan het, naamlik: in Amerika, Brasilië, Quebek en >> Noorweë (die taalbeweging in Noorweë was wel suksesvol, maar is tans >> besig om te misluk). Behalwe vir die Afrikaanse beweging (en Nynorsk), >> het al die ander bewegings misluk. Waarom? >> 5) Kultuurtaal versus dialek: Vanaf 1652 het die Afrikaner 'n >> harmonieuse taalverhouding geken tussen sy omgangstaal (Afrikaans) en sy >> kultuurtaal (Nederlands) - waar ons vandag nog sodanige verhouding ken >> in Nederland, Vlaandere en Suriname. Die Afrikaanse beweging het aan ons >> voorgehou dat dit abnormaal is om een taal (kultuurtaal) te skryf en 'n >> ander (dialek) te praat. Waarom was dit by ons abnormaal (geword), >> terwyl dit tot en met vandag in Vlaandere, Nederland en Suriname nie >> abnormaal is nie en waarom dan 1925 en nie 1700 of 1800 nie? Sien ook >> diglossie en standaardtaal-dialekverhouding. >> 6) Wie wou afstap van Nederlands: In die vorige eeue was in Suid-Afrika >> vele Nederlandse dialekte gepraat, vandag bekend as: Oosgrens Afrikaans, >> Oranjerivier Afrikaans, Kaapse Afrikaans en Griekwa Afrikaans >> (laasgenoemde uitgestorwe). Alleen die Oosgrensafrikaner wou gaan >> skryf soos hy praat. 'n Groot groep, naamlik Kaapse Afrikaners stel >> tot en met vandag nie daarin belang om te skryf soos jy praat nie - >> dus af te stap op 'n eie kultuurtaal met 'n eie spelling en grammatika. >> 7) Grondwet: Die grondwet van Suid-Afrika van 1910 bepaal dat SA twee >> amptelike tale had: Nederlands en Engels. Gedurende 1925 word Afrikaans >> gelykgestel (let wel gelykgestel) met Nederlands, teruggedateerd tot en >> met 1910 (waarom die terugdatering?). Die grondwet het geloop tot 1961. >> Toe kry ons 'n nuwe. Hierin was Afrikaans en Engels die amptelike tale, >> maar in 'n subklousule was vermeld dat by Afrikaans ook Nederlands >> bedoel was. Het Suid-Afrika tussen 1910 en 1984 twee of drie amptelike >> tale gehad? Twéé, want Afrikaans en Nederlands was as sinonieme beskou - >> dieselfde taal. Hierdie sinonimiteit bestaan vandag nie. Waarom nie en >> wat het dan intussen verander - ons taal of ons taalpersepsie? >> 8) Spelling: Waarom is daar van die Nederlandse spelling afgestap? Vele >> woorde soos: universitaire, provincie, produktie, nationaal, jij, >> duivel, zwart, ensovoorts, word in Afrikaans nie anders uitgespreek as >> in Nederlands nie. Nietemin het ons die spelling gaan wysig. Waarom? >> 9) Die voorstanders van Afrikaans (as ons kultuurtaal) het laat hoor dat >> bitter weinig Afrikaners teen die eeuwending Nederlands as omgangstaal >> gebruik het nie. Maar in Nederland het teen die dertigerjare nog maar 3% >> van die bevolking Standaardnederlands as omgangstaal gebruik. In >> Vlaandere het die Vlaminge teen die sestigerjare nog nie die 3% peil >> gehaal nie (sommige wetenskappers meen dat dit maar 1% was). Uit >> ondersoek blyk dat nog nie 20% van die Vlaminge vandag >> Standaardnederlands as omgangstaal gebruik nie. Die Afrikaner was wat sy >> taalgebruik betref, geen uitsondering op Nederland en veral Vlaandere >> nie. >> 10) Geografiese afstand: Aan die Afrikaner is voorgehou dat Nederlands >> nie meer as taalmodel kon dien nie omdat Nederland en Vlaandere te ver >> weg sit. En Londen en haar dogters dan? Tussen Brittanje en haar ander >> erfgename sit ook heelwat kilometers, en tussen Portugal en Brasilië, en >> tussen Frankryk en Quebek, en tussen Spanje en Latyns-Amerika, en tussen >> Nederland en Suriname gaap dieselfde duisende kilometers. >> 11) Taalmodel: Sommige voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika het >> laat weet dat ons selfs sonder moeite Nederlands ook as ons omgangstaal >> sou kon gebruik. In Vlaandere is dit opmerklik dat die ouer generasie >> die moeilikste verstaan word. Hulle omgangstaal staan die verste van >> Standaardnederlands weg. Middeljariges is makliker verstaanbaar, maar >> die jeug gebruik 'n klokheldere verstaanbare taal. Per geslag word >> dialekgoed laat val ten gunste van Standaardnederlands (sommige >> wetenskappers meen tot 20% dialekgoed per geslag). Per geslag word daar >> oorgestap op Standaardnederlands. Hierdie model laat sien dat die >> voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika gelyk gehad het. >> ------------------------------------------------------------ ------------ >> -------- >> Waar kom Afrikaans vandaan? >> Die herkoms van die Afrikaanse omgangstaal: Aan die Kaap het nuwe >> omgangstale verrys soos oral ter wêreld gebeur het. Uiteraard het >> taalkontak 'n rol gaan speel asook isolasie (afstand tussen die Kaap en >> Nederland), maar nog twee aspekte het ook 'n rol gespeel: Nederlandse >> dialeksprekers het na die Kaap verhuis en geen standaardtaalsprekers >> nie. Daar moes 'n proses van gelykmaking tussen die dialekte gaan >> afspeel het - behoud van taalgoed wat ook in ander dialekte voorkom en >> weglating van dit wat in die ander dialekte ongebruiklik was. Ten tweede >> was daar ook 'n proses van taalvereenvoudiging. Afrikaans is immers >> gewoon vereenvoudigde Nederlands. Hierdie proses is en was nie uniek aan >> Suid-Afrika en Afrikaans nie. Taalvereenvoudiging kom voor by >> laaggeskoolde en ekonomies agtergestelde groepe, hetsy in die slopwyke >> van stede, hetsy op die uitgetrekte platteland. Die taalkode van hierdie >> groepe is altyd armer en eenvoudiger as die van die stedelike elite. In >> hierdie teelaarde aan die Kaap, het nuwe Nederlandse (Afrikaanse) >> omgangstale verrys. 'n Nuwe omgangstaal hoef nie te lei tot 'n nuwe >> kultuurtaal nie. >> Die herkoms van die Afrikaanse kultuurtaal: Die skepping van die >> Afrikaanse kultuurtaal het aktiewe maakwerk vereis. Hierdie >> kultuurvariëteit is vir 'n groot stuk op despotiese wyse rondom 'n tafel >> gemaak. Wat alles uit Nederlands gehaal moes word en onder Afrikaans >> staangemaak moes word, het tot vurige diskussies gelei, waar die >> taalmakers hulle weinig aan gesteur het. Alleen oor die imperfektum het >> daar twintig lange jare van diskussie gegaan, voordat dit met 'n >> pennestreep uit Afrikaans geskep was (vandag die enigste Germaanse taal >> daarsonder). >> ------------------------------------------------------------ ------------ >> -------- >> Waarom het ons Afrikaans as nuwe kultuurtaal gaan invoer? >> Daar was ook ander volke wat gaan poog het met eie tale, naamlik: >> Amerikaners, Vlaminge, Brasiliane, Quebekkers en Noorweërs. Wanneer 'n >> mens hierdie pogings naloop, vind 'n mens ook dieselfde taalargumente as >> wat in Suid-Afrika aangevoer was. Ook onder hierdie volkere was daar >> mense wat wou gaan skryf soos hulle praat. Hulle begeerte het >> uitgegaan na 'n eie inheemse kultuurtaal. >> Die belangrikste rede waarom ons vandag met 'n taal sit wat ons >> Afrikaans noem, lê in ons bevolkingsamestelling in Suid-Afrika. In breë >> kan die ondersteuners van 'n eie nuwe taal (oral ter wêreld) aan die >> volgende gekenmerk word: die groep is nasionalisties gemobiliseerd, laag >> geskoold of ongeskoold, plattelanders, arm, emosionele denkers en voorts >> is die groep ook geïnteresseerd in taal as simbool. Die ander pool >> (behoud van gevestigde kultuurtaal) is nie so seer nasionalisties >> gemobiliseerd nie, geskoold of hoog geskoold, vorm die elite, is >> stedelinge, ekonomies welvarend, rasionele denkers en voorts >> geïnteresseerd in taal as instrument. >> Die verre meerderheid van ons Afrikaners was tot vroeg dié eeu nog arm >> (dink aan die armblanke vraagstuk), laag geskoold (my volk gaan ten >> onder weens 'n gebrek aan kennis - Paul Kruger), plattelanders en sterk >> nasionalisties gemobiliseerd. Die teenpool wat voorstaanders was van die >> behoud van Nederlands, was getalsgewys te klein om die ander pool in >> bedwang te kon hou. In al die ander lande waar soortgelyke taalbewegings >> was, was die 'geskoolde pool' sterk genoeg om die 'ongeskoolde pool' teë >> te hou. Dit is om die rede dat die ander taalbewegings misluk het en die >> van ons geluk het. >> ------------------------------------------------------------ ------------ >> -------- >> Die gevolge van die oorstap op 'n nuwe kultuurtaal >> Die afstap van Nederlands op Afrikaans as ons kultuurtaal, het ons meer >> verdriet gebring as heil. >> In die Nederlandse taalgebied word tans ongeveer 20,000 boektitels per >> jaar op die mark gebring. In Afrikaans sowat 3,500. 'n Vlaamse of >> Nederlandse biblioteek of boekwinkel staan vol Nederlandstalige werke, >> met op 'n rakkie boeke in ander tale. Dit is die geval in Suid-Afrika >> nie, inteendeel. Het ons by Nederlands as kultuurtaal gehou was alle >> Nederlandstalige boeke ook in Suid-Afrika vir die Afrikaner beskikbaar >> en vice versa. >> Afrikaans het stigmataal geword. Apartheidstaal. Het ons by Nederlands >> as kultuurtaal gehou was die stigmatisering nie moontlik nie, want dan >> was ons taal 'n internasionale taal, soos wat dit tot en met 1925 was. >> Die amptelike taal van Namibië sou Nederlands gewees het en nie Engels >> nie (Afrikaans is daar die lingua franca en Afrikaans = Nederlands). >> Van die 4,000 Nederlandstalige tydskrifte sou daar ook op ons >> winkelrakke gepryk het, waar Engels nou heers. Dan was trouens alle >> Nederlandstalige kultuurprodukte uit die hele Nederlandse taalgebied >> (Zuid-Afrika, Vlaanderen, Nederland en Suriname) gemeengoed, soos tans >> vir Engels in die Engelstalige lande. >> In Vlaandere word weekliks 'n Nederlandstalige "top tien" musiekprogram >> op TV en radio aangebied. In Suid-Afrika is dit met die skrapse aanbod >> van Afrikaanstalige musiek gewoon onmoontlik, maar sou moontlik gewees >> het indien ons by Nederlands as kultuurtaal gehou het. >> Dan het ek dit ook oor video's, rekenaarprogramme, rekenaarspelletjies, >> tv-programme, films, ens., wat ek in Nederlands ken, maar soms ver >> daarna moet soek in Afrikaans. Het ons by Nederlands as kultuurtaal >> gehou was dié produkte in my moedertaal wel vir my as Afrikaner >> beskikbaar en vice versa. >> Tot en met 1925 was Nederlands so deel van die Afrikaner soos pap en >> boerewors. Die taal was koesterend aan die hart gedruk. Ons het die >> Groot Trek aangepak met Nederlands as kultuurtaal en Afrikaans as >> omgangstaal en so ook die Anglo-Boereoorlog. Ons het trouens die Groot >> Trek en die Anglo-Boereoorlog aangepak om ons taal en kultuur te beskerm >> en te verdedig teen die Engelse taal en kultuur. Hierdie taal wat ons so >> kragdadig wou beskerm het, was Nederlands. Hy was van ons. Hy was >> eiegoed. Vandag is dieselfde taal andermansgoed. Engels, die taal >> waarteen ons ten stryde getrek het, is vandag kwasi-eiegoed. >> Ons taalskeiding met Nederlands het vir ons geen verryking ingehou nie >> en is 'n tragiese gebeurtenis in ons taalgeskiedenis >
Jan schreef... > Wat beteken "leuk". Meestal betekent dit zoiets als oulik, maar aardig en prettig zijn ook betekenissen van leuk. > Is daar iewers 'n Nederlanse verklarende woordeboek > online? Geen idee, ik heb wel een site gevonden die vertalingen in oa Engels, Duits en Frans biedt: http://www.logos.it/dictionary/owa/sp?lg=NL Groeten, Arthur
Een van de antwoorden op nl taal Grt Emmy > De evolutie die het Afrikaans heeft ondergaan is wel van die aard, dat men > niet meer kan spreken van een Nederlands dialect, maar wel van een variëteit > van het Nederlands. Zo men in Zuid-Afrika deze variëteit als aparte taal > wil > bestempelen, dan is dit hun goed recht, maar blijkbaar zijn niet alle Zuid- > Afrikanen het hiermee eens. Ik kan de gedachtengang van de steller van het > artikel goed begrijpen. In Vlaanderen is er een tijd geweest dat men hier > voor > hetzelfde probleem stond. Er bestond hier toen een aparte spellingcommissie > (19de eeuw) of wat daar moest voor doorgaan. Er bestond een beweging > die niets te maken wou hebben met het Nederlands uit het Noorden. De > grote Vlaamse dichter Guido Gezelle was eern fervent tegenstander van dit > soort Nederlands. De redenen waarom dit verschil er gekomen is zijn genoeg- > zaam bekend en gekend. Maar de grenzen tussen Nood en Zuid zijn met het > verloop der jaren vervaagd en de taal groeide naar eenheid. Met Zuid-Afrika > is de situatie totaal verschillend, in die zin dat er geen landsgrenzen zijn > die kun- > nen vervagen. De geografische afstand blijft wat hij is. We kunnen het > inderdaad > jammer vinden dat Zuid-Afrika ooit gekozen heeft om van de spreektaal ook de > officiële taal te maken. Voor taalkundigen is het een interessant > studieobject. > Voor de Zuid-Afrikanen mogelijk en gemiste kans. Een kans die wij hier in > Vlaanderen gelukkig _ niet_ gemist hebben. > > Beste groeten, > Michel "Jan" skryf in boodskap news:t34tm6451ca59f@corp.supernews.com... > Ek het self nadat ek 'n paar keer België (en Vlaandere) besoek het myself > afgevra waarom Afrikaans as 'n aparte (no pun intended) taal gedefinieer is. > 'n Vriend wat Surinam besoek het en in die Amazone ingevaar het was verbaas > dat die Indiane wat hy daar teëgekom het "Afrikaans" kon praat en > "Afrikaanse" name vir die plante en diere gehad het. Ek het tot die > gevolgtrekking gekom dat Afrikaans om politieke nasionalisties redes as 'n > aparte taal gedefinieer is. Sederdien sluit ek op my resume (CV) in dat ek > ook Nederlands kan lees en verstaan wat die reine waarheid is. > > > E Bessinger wrote in message ... >> Interesante stukie raak geloop by http://www.afrikaans.nu/pag2.htm >>
Ek het gedink dis bietjie gewaagd om so iets sommer op jou CV te sit!!! Daar's 'n lys so lank soos my arm van "vreemde" Nederlandse woorde, wat ons nie in Afrikaans gebruik nie. (Ook andersom) Maklikste om te onthou, in Afrikaans sê ons iets is lekker, al kan jy dit nie eet nie. In NL word dit leuk genoem. Ook in NL "lekker" as jy dit kan eet. "Een leuke meid" is egter nie lekker nie, maar oulik. Amper soos die engelse "nice". Jan schreef in berichtnieuws t351ebt6rjgef0@corp.supernews.com... > Wat beteken "leuk". Is daar iewers 'n Nederlanse verklarende woordeboek > online? > > Suzan wrote in message ... >> Ik heb je berichtej .....erg leuk....gezet op een Nederlands nieuwsgroep >> ....nl.taal >> Mischien kan je daar gaan kijken. >> Misschien ook leuk om naar deze home-page te gaan >> www.onzetaal.nl >> Er is ook een Nederlands-Zuidafrikaanse vereniging in Amsterdam >> home-page Zuid-Afrika Huis ....http://home.wxs.nl/~nzav >> >> Grt >> Emmy >> >> >> >> >> "E Bessinger" schreef in bericht >> news:3a3258fe.0@news1.mweb.co.za... >>> Interesante stukie raak geloop by http://www.afrikaans.nu/pag2.htm > >>> -------------------------------------- >>> Ek stap vir die eerste keer in September 1991 die vliegtuig af in 'n >>> vreemde land: Vlaandere. Twee skokke tref my. Ek verstaan die vreemde >>> taal in die vreemde land so goed as volledig (die taal van die radio >> en >>> televisie: die standaardtaalsprekers) sonder ooit een enkele taalles >>> daarin te gevolg het. Dit het ek vreemd gevind! Die tweede skok was >> dat >>> ek sommige Vlaminge nie kon verstaan nie - soms hoegenaamd nie (die >>> dialekspreker). Dieselfde taal verstaan ek dus soms wel en soms nie. >>> Tydens my studie van vier jaar aan die Vrije Universiteit Brussel, >> moes >>> ek die volgende vasstel: > >>> 1) Vlaams: Daar bestaan geen Vlaamse kultuurtaal nie, en word "Vlaams" >>> op geen taalskool en op geen universiteit aangebied nie. Die >> omgangstaal >>> van die Vlaming is een van vele Vlaamse dialekte, maar sy kultuurtaal >> is >>> Standaardnederlands. > >>> 2) Taalafstand: Daar is heelwat Vlaamse dialekte wat veel verder afwyk >>> van Standaardnederlands as wat Afrikaans dit doen. Die algemene >>> opvatting in Suid-Afrika is dat ons omgangstaal (Afrikaans) al so ver >>> van ons kultuurtaal (Nederlands) gaan afwyk het, dat dit nodig was om >>> ons omgangstaal te standaardiseer. As die breedte van die kloof tussen >>> spreek- en skryftaal 'n faktor was, moes hierdie verafwykende Vlaamse >>> dialekte immers eerder kultuurtale geword het as Afrikaans. Die >> argument >>> dat ons omgangstaal in Suid-Afrika al so ver van Nederlands begin >> afwyk >>> het (en op grond hiervan gestandaardiseer moes word) is onjuis. > >>> 3) Vermenging: In Suid-Afrika aanvaar ons dat Afrikaans 'n vermengde >>> taal is. Dit is eweneens onjuis. Wanneer jy 'n Afrikaanse boek op 'n >>> onbepaalde open en begin lees, moet daar lank gelees word voordat jy >> op >>> 'n nie-Nederlandse woord afkom (uitgesonderd die woordjie baie). Die >>> Afrikaanse leksikon is vir seker goed 95% Nederlands, en dit maak nie >>> van Afrikaans 'n vermengde taal nie. > >>> 4) Ander taalbewegings: Nie alleen wou die Vlaminge van Nederlands op >>> Vlaams oorstap nie, maar het ons ook ander bewegings gesien wat eie >>> kultuurtale voorgestaan het, naamlik: in Amerika, Brasilië, Quebek en >>> Noorweë (die taalbeweging in Noorweë was wel suksesvol, maar is tans >>> besig om te misluk). Behalwe vir die Afrikaanse beweging (en Nynorsk), >>> het al die ander bewegings misluk. Waarom? > >>> 5) Kultuurtaal versus dialek: Vanaf 1652 het die Afrikaner 'n >>> harmonieuse taalverhouding geken tussen sy omgangstaal (Afrikaans) en >> sy >>> kultuurtaal (Nederlands) - waar ons vandag nog sodanige verhouding ken >>> in Nederland, Vlaandere en Suriname. Die Afrikaanse beweging het aan >> ons >>> voorgehou dat dit abnormaal is om een taal (kultuurtaal) te skryf en ' >> n >>> ander (dialek) te praat. Waarom was dit by ons abnormaal (geword), >>> terwyl dit tot en met vandag in Vlaandere, Nederland en Suriname nie >>> abnormaal is nie en waarom dan 1925 en nie 1700 of 1800 nie? Sien ook >>> diglossie en standaardtaal-dialekverhouding. > >>> 6) Wie wou afstap van Nederlands: In die vorige eeue was in >> Suid-Afrika >>> vele Nederlandse dialekte gepraat, vandag bekend as: Oosgrens >> Afrikaans, >>> Oranjerivier Afrikaans, Kaapse Afrikaans en Griekwa Afrikaans >>> (laasgenoemde uitgestorwe). Alleen die Oosgrensafrikaner wou gaan >>> ''skryf soos hy praat''. 'n Groot groep, naamlik Kaapse Afrikaners >> stel >>> tot en met vandag nie daarin belang om te ''skryf soos jy praat'' >> nie - >>> dus af te stap op 'n eie kultuurtaal met 'n eie spelling en >> grammatika. > >>> 7) Grondwet: Die grondwet van Suid-Afrika van 1910 bepaal dat SA twee >>> amptelike tale had: Nederlands en Engels. Gedurende 1925 word >> Afrikaans >>> gelykgestel (let wel gelykgestel) met Nederlands, teruggedateerd tot >> en >>> met 1910 (waarom die terugdatering?). Die grondwet het geloop tot >> 1961. >>> Toe kry ons 'n nuwe. Hierin was Afrikaans en Engels die amptelike >> tale, >>> maar in 'n subklousule was vermeld dat by Afrikaans ook Nederlands >>> bedoel was. Het Suid-Afrika tussen 1910 en 1984 twee of drie amptelike >>> tale gehad? Tw��, want Afrikaans en Nederlands was as sinonieme >> beskou - >>> dieselfde taal. Hierdie sinonimiteit bestaan vandag nie. Waarom nie en >>> wat het dan intussen verander - ons taal of ons taalpersepsie? > >>> 8) Spelling: Waarom is daar van die Nederlandse spelling afgestap? >> Vele >>> woorde soos: universitaire, provincie, produktie, nationaal, jij, >>> duivel, zwart, ensovoorts, word in Afrikaans nie anders uitgespreek as >>> in Nederlands nie. Nietemin het ons die spelling gaan wysig. Waarom? > >>> 9) Die voorstanders van Afrikaans (as ons kultuurtaal) het laat hoor >> dat >>> bitter weinig Afrikaners teen die eeuwending Nederlands as omgangstaal >>> gebruik het nie. Maar in Nederland het teen die dertigerjare nog maar >> 3% >>> van die bevolking Standaardnederlands as omgangstaal gebruik. In >>> Vlaandere het die Vlaminge teen die sestigerjare nog nie die 3% peil >>> gehaal nie (sommige wetenskappers meen dat dit maar 1% was). Uit >>> ondersoek blyk dat nog nie 20% van die Vlaminge vandag >>> Standaardnederlands as omgangstaal gebruik nie. Die Afrikaner was wat >> sy >>> taalgebruik betref, geen uitsondering op Nederland en veral Vlaandere >>> nie. > >>> 10) Geografiese afstand: Aan die Afrikaner is voorgehou dat Nederlands >>> nie meer as taalmodel kon dien nie omdat Nederland en Vlaandere te ver >>> weg sit. En Londen en haar dogters dan? Tussen Brittanje en haar ander >>> erfgename sit ook heelwat kilometers, en tussen Portugal en Brasilië, >> en >>> tussen Frankryk en Quebek, en tussen Spanje en Latyns-Amerika, en >> tussen >>> Nederland en Suriname gaap dieselfde duisende kilometers. > >>> 11) Taalmodel: Sommige voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika het >>> laat weet dat ons selfs sonder moeite Nederlands ook as ons >> omgangstaal >>> sou kon gebruik. In Vlaandere is dit opmerklik dat die ouer generasie >>> die moeilikste verstaan word. Hulle omgangstaal staan die verste van >>> Standaardnederlands weg. Middeljariges is makliker verstaanbaar, maar >>> die jeug gebruik 'n klokheldere verstaanbare taal. Per geslag word >>> dialekgoed laat val ten gunste van Standaardnederlands (sommige >>> wetenskappers meen tot 20% dialekgoed per geslag). Per geslag word >> daar >>> oorgestap op Standaardnederlands. Hierdie model laat sien dat die >>> voorstanders van Nederlands in Suid-Afrika gelyk gehad het. > > >>> ------------------------------------------------------------ ---------- >> -- >>> -------- > >>> Waar kom Afrikaans vandaan? > >>> Die herkoms van die Afrikaanse omgangstaal: Aan die Kaap het nuwe >>> omgangstale verrys soos oral ter wêreld gebeur het. Uiteraard het >>> taalkontak 'n rol gaan speel asook isolasie (afstand tussen die Kaap >> en >>> Nederland), maar nog twee aspekte het ook 'n rol gespeel: Nederlandse >>> dialeksprekers het na die Kaap verhuis en geen standaardtaalsprekers >>> nie. Daar moes 'n proses van gelykmaking tussen die dialekte gaan >>> afspeel het - behoud van taalgoed wat ook in ander dialekte voorkom en >>> weglating van dit wat in die ander dialekte ongebruiklik was. Ten >> tweede >>> was daar ook 'n proses van taalvereenvoudiging. Afrikaans is immers >>> gewoon vereenvoudigde Nederlands. Hierdie proses is en was nie uniek >> aan >>> Suid-Afrika en Afrikaans nie. Taalvereenvoudiging kom voor by >>> laaggeskoolde en ekonomies agtergestelde groepe, hetsy in die slopwyke >>> van stede, hetsy op die uitgetrekte platteland. Die taalkode van >> hierdie >>> groepe is altyd armer en eenvoudiger as die van die stedelike elite. >> In >>> hierdie teelaarde aan die Kaap, het nuwe Nederlandse (Afrikaanse) >>> omgangstale verrys. 'n Nuwe omgangstaal hoef nie te lei tot 'n nuwe >>> kultuurtaal nie. > >>> Die herkoms van die Afrikaanse kultuurtaal: Die skepping van die >>> Afrikaanse kultuurtaal het aktiewe maakwerk vereis. Hierdie >>> kultuurvariëteit is vir 'n groot stuk op despotiese wyse rondom 'n >> tafel >>> gemaak. Wat alles uit Nederlands gehaal moes word en onder Afrikaans >>> staangemaak moes word, het tot vurige diskussies gelei, waar die >>> taalmakers hulle weinig aan gesteur het. Alleen oor die imperfektum >> het >>> daar twintig lange jare van diskussie gegaan, voordat dit met 'n >>> pennestreep uit Afrikaans geskep was (vandag die enigste Germaanse >> taal >>> daarsonder). > > >>> ------------------------------------------------------------ ---------- >> -- >>> -------- > >>> Waarom het ons Afrikaans as nuwe kultuurtaal gaan invoer? > >>> Daar was ook ander volke wat gaan poog het met eie tale, naamlik: >>> Amerikaners, Vlaminge, Brasiliane, Quebekkers en Noorweërs. Wanneer 'n >>> mens hierdie pogings naloop, vind 'n mens ook dieselfde taalargumente >> as >>> wat in Suid-Afrika aangevoer was. Ook onder hierdie volkere was daar >>> mense wat wou gaan ''skryf soos hulle praat''. Hulle begeerte het >>> uitgegaan na 'n eie ''inheemse'' kultuurtaal. > >>> Die belangrikste rede waarom ons vandag met 'n taal sit wat ons >>> Afrikaans noem, lê in ons bevolkingsamestelling in Suid-Afrika. In >> breë >>> kan die ondersteuners van 'n eie nuwe taal (oral ter wêreld) aan die >>> volgende gekenmerk word: die groep is nasionalisties gemobiliseerd, >> laag >>> geskoold of ongeskoold, plattelanders, arm, emosionele denkers en >> voorts >>> is die groep ook geïnteresseerd in taal as simbool. Die ander pool >>> (behoud van gevestigde kultuurtaal) is nie so seer nasionalisties >>> gemobiliseerd nie, geskoold of hoog geskoold, vorm die elite, is >>> stedelinge, ekonomies welvarend, rasionele denkers en voorts >>> geïnteresseerd in taal as instrument. > >>> Die verre meerderheid van ons Afrikaners was tot vroeg dié eeu nog arm >>> (dink aan die armblanke vraagstuk), laag geskoold (my volk gaan ten >>> onder weens 'n gebrek aan kennis - Paul Kruger), plattelanders en >> sterk >>> nasionalisties gemobiliseerd. Die teenpool wat voorstaanders was van >> die >>> behoud van Nederlands, was getalsgewys te klein om die ander pool in >>> bedwang te kon hou. In al die ander lande waar soortgelyke >> taalbewegings >>> was, was die 'geskoolde pool' sterk genoeg om die 'ongeskoolde pool' >> te� >>> te hou. Dit is om die rede dat die ander taalbewegings misluk het en >> die >>> van ons geluk het. > > >>> ------------------------------------------------------------ ---------- >> -- >>> -------- > >>> Die gevolge van die oorstap op 'n nuwe kultuurtaal > >>> Die afstap van Nederlands op Afrikaans as ons kultuurtaal, het ons >> meer >>> verdriet gebring as heil. > >>> In die Nederlandse taalgebied word tans ongeveer 20,000 boektitels per >>> jaar op die mark gebring. In Afrikaans sowat 3,500. 'n Vlaamse of >>> Nederlandse biblioteek of boekwinkel staan vol Nederlandstalige werke, >>> met op 'n rakkie boeke in ander tale. Dit is die geval in Suid-Afrika >>> nie, inteendeel. Het ons by Nederlands as kultuurtaal gehou was alle >>> Nederlandstalige boeke ook in Suid-Afrika vir die Afrikaner beskikbaar >>> en vice versa. > >>> Afrikaans het stigmataal geword. Apartheidstaal. Het ons by Nederlands >>> as kultuurtaal gehou was die stigmatisering nie moontlik nie, want dan >>> was ons taal 'n internasionale taal, soos wat dit tot en met 1925 was. >>> Die amptelike taal van Namibië sou Nederlands gewees het en nie Engels >>> nie (Afrikaans is daar die lingua franca en Afrikaans = Nederlands). > >>> Van die 4,000 Nederlandstalige tydskrifte sou daar ook op ons >>> winkelrakke gepryk het, waar Engels nou heers. Dan was trouens alle >>> Nederlandstalige kultuurprodukte uit die hele Nederlandse taalgebied >>> (Zuid-Afrika, Vlaanderen, Nederland en Suriname) gemeengoed, soos tans >>> vir Engels in die Engelstalige lande. > >>> In Vlaandere word weekliks 'n Nederlandstalige 'top tien' >> musiekprogram >>> op TV en radio aangebied. In Suid-Afrika is dit met die skrapse aanbod >>> van Afrikaanstalige musiek gewoon onmoontlik, maar sou moontlik gewees >>> het indien ons by Nederlands as kultuurtaal gehou het. > >>> Dan het ek dit ook oor video's, rekenaarprogramme, >> rekenaarspelletjies, >>> tv-programme, films, ens., wat ek in Nederlands ken, maar soms ver >>> daarna moet soek in Afrikaans. Het ons by Nederlands as kultuurtaal >>> gehou was dié produkte in my moedertaal wel vir my as Afrikaner >>> beskikbaar en vice versa. > >>> Tot en met 1925 was Nederlands so deel van die Afrikaner soos pap en >>> boerewors. Die taal was koesterend aan die hart gedruk. Ons het die >>> Groot Trek aangepak met Nederlands as kultuurtaal en Afrikaans as >>> omgangstaal en so ook die Anglo-Boereoorlog. Ons het trouens die Groot >>> Trek en die Anglo-Boereoorlog aangepak om ons taal en kultuur te >> beskerm >>> en te verdedig teen die Engelse taal en kultuur. Hierdie taal wat ons >> so >>> kragdadig wou beskerm het, was Nederlands. Hy was van ons. Hy was >>> eiegoed. Vandag is dieselfde taal andermansgoed. Engels, die taal >>> waarteen ons ten stryde getrek het, is vandag kwasi-eiegoed. > >>> Ons taalskeiding met Nederlands het vir ons geen verryking ingehou nie >>> en is 'n tragiese gebeurtenis in ons taalgeskiedenis > > > >> >
Ek het weer te vinnig gepraat. Hier help Arthur jou ook. Interessant dat hy die woord "aardig" noem. In NL is dit 'n positiewe eienskap, in Afr, negatief! Leuk hê? Skunk Arthur Hagen schreef in berichtnieuws 90u5lu$q28$1@news.kabelfoon.nl... > Jan schreef... >> Wat beteken "leuk". > > Meestal betekent dit zoiets als oulik, maar aardig en prettig zijn ook > betekenissen van leuk. > >> Is daar iewers 'n Nederlanse verklarende woordeboek >> online? > > Geen idee, ik heb wel een site gevonden die vertalingen in oa Engels, Duits > en Frans biedt: > http://www.logos.it/dictionary/owa/sp?lg=NL > > Groeten, > Arthur >
"Skunk" schreef... > Ek het gedink dis bietjie gewaagd om so iets sommer op jou CV te sit!!! > Daar's 'n lys so lank soos my arm van "vreemde" Nederlandse woorde, wat ons > nie in Afrikaans gebruik nie. (Ook andersom) We zouden eigenlijk eens zo'n lijst moet gaan bijhouden. Of bestaat zoiets al ergens op het Net? > Maklikste om te onthou, in Afrikaans sê ons iets is lekker, al kan jy dit > nie eet nie. In NL word dit leuk genoem. Ook in NL "lekker" as jy dit kan > eet. "Een leuke meid" is egter nie lekker nie, maar oulik. Amper soos die > engelse "nice". Toch niet helemaal, hoor Skunk. Het kan ook lekker weer zijn of een dame kan een lekker geurtje op hebben. Onze nieuwe auto rijdt lekker, mijn verbinding met Internet werkt na wekenlang tobben ook weer lekker en het wegwerken van de achterstanden op het werk schiet ook lekker op. En een lekkere meid is ook nooit weg ;) Ik vermoed zelf dat "lekker" in beide talen op vrijwel dezelfde manier wordt gebruikt, of heb jij andere ervaringen daarmee? Andersom is oulik voor een Nederlander (met tenminste enig taalgevoel) makkelijk te begrijpen, ook al wordt het woord olijk niet zo vaak meer gebruikt. Op Napster kun je nog wel een vrij recent (en grappig) nummer van Brigitte Kaandorp, "Olijke Meisjes", vinden, dus helemaal in onbruik is het woord nog niet. Groeten, Arthur
Oorspronklik gepos deur: @home.com Simon van der Schans wrote: > Om olik te voel in Afrikaans is om naar te voel. > > "Olik" is darem nie net "om naar te voel" nie.Ek dink om olik te voel, beteken ook dat jy siekerig voel, nie jou beste voel nie. Ek dink ek kan olik voel, sonder om spesifiek naar te voel. Gloudina