Die Mosambiek-Konvensie is 'n ooreenkoms tussen die Republiek van Suid-Afrika en die Portugese regering, wat die verkeer tussen die twee lande, veral met die Witwatersrandse goudveld beheer. Teen die einde van die 19de eeu het die toenemende persentasie naturelle-arbeiders, wat op die goudveld werk gevind het, 'n ekonomiese faktor geword. Na die Tweede Vryheidsoorlog het die Regering pogings aangewend om die verkeer te reguleer terwyl die Portugese probeer het om die maksimum finansiële en ander voordele uit die posisie te trek. In 1909 is die eerste Mosambiek-konvensie gesluit en was van krag tot 1919. In ruil vir die reg om naturelle-arbeid in Mosambiek te werf, is die hawe van Maputo (Lourenço Marques) gewaarborg as 'n bepaalde spoorverkeerproporsie van die oorsese invoer na Transvaal, nie laer as 50 persent nie en nie meer as 55 persent nie. Dit was van toepassing op 'n sogenoemde 'Mededingende Gebied' wat die grootste deel van die Rand, Klerksdorp, Vereeniging en Pretoria ingesluit het. Nadat dit tydelik hernieu is, is die oorspronklike Konvensie in Maart 1923 beëindig en 'n voorlopige ooreenkoms is tot 1928 getref. Onder die vorige ooreenkoms beloop die getal naturelle wat gewerf kon word 105,000, maar dit is toe verminder na 80,000. Die Portugese owerheid was gemagtig om onmiddellik die helfte van hulle verdienste oor te neem, terugbetaalbaar met hulle terugkeer na hulle tuistes in Mosambiek, (bekend as 'Opgeskorte Soldy'). Met die toenemende persentasie naturelle op die Transvaalse goud- en steenkoolmyne (waartoe die Konvensie beperk was), uit Suid-Afrika en ander gebiede, veral Zimbabwe (Rhodesië) en ander gebiede verder noord, het die Unie se afhanklikheid van Mosambiek verminder, en die ooreenkoms is sedertdien verskeie keer gewysig. Die Konvensie was later onderworpe aan een jaar kennis deur albei lande. Bron: Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967 Laat weet as u oor addisionele inligting beskik wat ons hier kan bywerk.